Konstantino Rolniko

INFANECO DE LA RIBELONTO

L' aŭtobiografia romano en aŭtoran e-redakcion,

verkita propramane, disvastata tute senpage.

Ĉapitro 1

Akirante la konscion

1974

           Mi naskiĝis 14 majo 1974 j. en Sovetion, kaj precize - en Baŝkirian Autonomian Sovetan Socialistan Respublikon, ke situis apud Uralajn Montojn. Mia gepatra urbo estas Ufa. Tuj post la naskiĝon mi pezis 2 kg. 650 g. kaj havis longecon 45 sm. Dauxro de gravedeco estis normalan. Sur mian manetojn oni alpendis la drelikajn markojn, kiaj informis pri mian familinomon kaj naskiĝmomenton - 9 h. 25 min.

          Mi havis orkolorajn harojn kaj okulojn de nedeterminita koloro. Iom post iom ĝi fariĝis brunaj, kaj se oni prilumis ĝin - estos videble, ke ĝin efektive estas nigraverdajn, kaj havis marĉakolorojn punktajn insertojn meze. Oni vestis min je blankan flanelon disfaldan ĉemizon, kaj je similan kufeton.

          Okaze de mian unuan naskiĝotagon, la kolegoj de mian panjon donacis al mi la grandan brunan pluŝan urson. Sur ĝian bruston pendis la oranĝa plasta rombeto.

          Jam en finon de aŭgusto mi kuŝis en malsanulejon N13 - mi havas pneŭmonian. Kialo de ĝi, verŝajne, estis en tion, ke mi ekŝvitigis, kaj poste vento transblovis min dum promeno.

          En malsanulejon mi kuŝis interne liteton, kia havis kradeton, kaj mia panjo dormis sur la plankon. Vespere mi komencis krii, kaj aliaj panjoj grumblis pro tion okazon, kaj ili diris, ke mi malhelpis por ilin infanojn dormi normale. Al mi oni faris injektojn da penicilino, kaj en verton de mia kapo oni injektis plazmolo. Septembre oni ellasigis min de malsanulejo.

          Novembre de 1974 j. mi eklernis paroli (aĝis 6 monatojn) . Mi montris al floroj, ke estis teksinta sur la tapiŝon, kaj parolis "ce-ti" - "florojn" ruse "cveti". De tiam mi parolis pli kaj pli, penadis elparolis komplikajn vortojn (ekzemple "elektroenergio"), kaj ne ĉiam sukcese trafis.

          Mia unuaj ludetoj - blua plasta leporido en pantaloneton, ke staras gambe, kaj ĝin avanaj piedetoj elstaras flanke. Oreloj de ĝi leporido mi ronĝis, kiam mi dentiĝadis. Mi havis la flavan rondeskan murmurilon, en kion mi povis tredi la sian brakon, kaj sur ĝia rondeto estis kokida kapo kun ruĝan beketon.

1975

          En mezo de aŭgusto mi denove kuŝis pneŭmonie en malsanulejon, kaj denove en 13-a. Kun mi estis la panjo. Mi aĝis 1 jaron kaj 2,5 monatojn, kaj tie mi lernis paŝis (mi havis la malgrandajn rimenŝuojn je mian piedetojn). Lasis malsanulejon mi denove septembre.

           Nature, ĉio tio mi scias nur laŭ panjan vortojn. Ĉirkaŭan mondon mi ankoraŭ ne konscias, el kaoson de koloraj makuloj mi eligis separatajn objektojn embarase, kaj parolis antaŭe ne kohere - ripetite vortojn, kiel papago.

          En tion agon mi havas la helajn molajn harbuklojn, kiel ĉe etan princon de romano de Antuan Sent-Ekzuperi. Kaj nun mi havas malmolan haregon. Tiam mi blovtubis al verda plasta saksofono. Mi ne memoras tion, kaj poste vidis fotoj.

1976

          Tion jaron ankaŭ svage memorfiksiĝis al mi. Evidente, dum tio jaro mi rapidpaŝe progresi de senkonscia stato al ekkono de ĉirkaŭa mondo. Mi finlernis distingi unu objekton de alia, elparolis sencohavajn frazojn.

          Mia panjo kondukis min promeni en skvareton, kia situis apud Kulturdomo "Kemiisto". Tie estis florbedojn, kaj florojn akvumis tra ferajn tubojn, ke havas disŝprucilojn. En tion skvaron estis la monumenton de V.I. Lenino, kaj ankaŭ la fontanon. Poste fundo de fontano oni garnis per diverskoloran mozaikon, kaj tiam ĝi konsistis de grizajn betonajn platetojn. En fontanajn akvastriojn glimis ĉielarkon.

          Mi promenis ankaŭ interne nian loĝejon. Mi vivis je Majfestan Straton - domo 44, loĝejo 14, je kvaran etaĝon. Kiel multe kvarojn! Kaj naskiĝis mi de 14 majo! Triaĉambrojn apartamentojn, kie loĝis nia familio, luis per mian avon.

          Mia panjo, mia paĉjo kaj mi loĝis en apartan ĉambron. En ĝin estis dulokan liton. Mi eĉ nun, poste 30 jarojn, dormas je ĝin. Ĉe litan dorson estis la memfaritan polurhavan keston por tolaĵojn. Krom tolaĵoj, en tion keston kuŝis akordiono, kovrita per tegilon. Per akordionon mia paĉjo fojfoje muzikis, kaj por mi estis tre interese vidinte kaj aŭskulte ĉi tion.

          En saman ĉambron staris la antikva skribotablo sur dikventrajn kruretojn, kaj kun multon da kestojn. En kestojn gardiĝis la trezorojn: orkolorajn kaj arĝenkolorajn rondetojn (kiel poste klariĝis, por pendadon de kurtenoj), manikajn agrafojn kun koloran ŝtonetojn kaj reliefan figuron de sciuro (nun viroj ne surhavis tiatipajn agrafojn), fotoakcesoraĵon, belan glacean revuon "Foto-arto en Usonon", ujojn per fontoplumojn. Tie estis la malgrandan nigran pirateton, ke havis ruĝan kaptukon, striitan maraĉemizon, ruĝan nazon, orelringon kaj pipon. Iom post iom mi deŝiris ĝia orelringon, pipon kaj plastan nazon. Enhavo de skribotablo estis tre interesa, mi povis dum multan horojn fosadi en ĝian kestojn kaj spektadi aĵojn. Domaĝe, ke supraj kestoj situis tre alte. Pri altecon de tablosurfaco mi eĉ ne parolas.

          Sub skribotablon (kaj ankaŭ sub rondan manĝatablon), mi povas pasi eĉ ne kliniĝis. Sub skribotablon staris la granda ligna kesto por miajn ludaĵojn. Sur tablon kaj fenestrobreton iufoje kuŝis feletojn de lutreolojn, ke havis malmolan hararon (ĝin oni aĉetis, por kudradi ĉapon, aŭ eble kolumon). Mia avino kaj avo loĝis en dormoĉambron, kunan de ĉambrego. Super la pordon de dormoĉambro pendis belajn flavojn kurtenojn, ornamajn de ruĝaj ovaloj, etendaj de supre al sob.

          En vestiblo ni havis nigran antikvan telefonon, verŝajne eĉ de 1930-oj jaroj. Ĝi havis nikelajn baskulojn kaj rondan truohavan ciferplato. Mi tiam eklernis la ciferojn - nia telefona numero estis 5-25-35. Butonhavaj telefonoj, kaj des pli poŝtelefonoj tiam tute ne ekzistis. Kaj ĝenerale, ne ĉiu el mian samlandanojn havis telefonon. En nian sekcion de domo nur tri familiojn havis ĝin.

          Vojaĝo de mia ĉambro al ĉambrego estis veran longan ekspedicion. Ofte min portis permane la mia paĉjo. Li alportis min al ŝaltilojn, kaj por mi estis tre plaĉan okupon ŝalti kaj malŝalti la elektran lumon.

          Mi ŝatis, side alte sur paĉjajn manojn, ekrigardis al vazaraŝranko de supre - sur ĝin staris ruĝa artefaria rozo, elfarita el plumojn kaj tre polva.

          Kiam mi penadis ekflari gin, mi ĉiam ternis. Kaj sekvafoje mi denove penadis gin ekflari. La kialo konsistas en tio, ke en gepatran ĉambron kreskis la viva rozo, kia iufoje ekfloris kaj tre plezure odoris. Kaj rozo sur vazaraŝrankon odoris polvon.

1977

          Tiatempe mi havis multkvanton de interesaj, memorfiksintajn ludilojn. Ekzemple, mi havas krankeblan ferladan floreton, ke zumante disfaldiĝis post premado de butono, kaj interne ĝin dancis la Colineto. ankaŭ mi havis krankeblan blankan anasineton, se mi ellasis ĝin, tiam ĝi postkuris la rozkoloran papilion, kia balancis sur drateton apud nazon de anasineto.

          Mi havis grandan blankan aŭtokonkursan aŭteton, elfaritan de plasto, en tion aŭton sidis stiristo, li havis oranĝan ŝraŭeblan kapon. Mi havis bluan raketplatformon kun du nigran raketojn. Mi havis pluŝan hindeton, ke posedis dorsan zipon kaj pendintajn ronajn orelojn. Mi havis ruĝan plastan injektilon de kromatogrfo, tio injektilo alportis de laborloko mia panjo. En ĝin mi entiris akvon, kiam iome kreskiĝis. Mi ludis ankaŭ per malnova aŭstria flamigilo, ke estis elfaritita pistoloforme. Kaj ankaŭ al mi oni donacis du krankeblaj aŭtomaŝinoj - helbluan "Moskviĉ" kaj blankan "Lada", ili havis tegmente stangeton, tien mi tredis drateton, kaj mi povis kondukadi ĝin aŭthtojn sur la planko, per drateton direktis ĝia movon. Radiokondukeblajn aŭtetojn oni ne havis tiam. Ĉiuj mia unuajn ludilojn estis krankeblaj, mekanikaj, sed ne elektraj, kaj des pli ne elektronikaj. Tiamanere ludis infanoj de ĝiskomputila epoko.

           Mia avino havas du antikvajn skatolojn. Unu el ilin estis malgranda, fandita de nigra krudfero, kaj ĝi portis sur pezan ĝian kovrilon la komplikan fandan reliefon: krispis la kreskaĵoj, flugetis la papilio super ilin, rampis la skarabo, havinta volban dorson. Alia skatolo, pli vasta, kungluita estis de dika lignoladoo, kolorita verde, kaj tapetita eksterne da kelkaj centoj de maraj konketoj.

          Iufoje la avino permesis min, kvarjaran knabon, trarigardi la trezorojn, kaŝitan en ŝia miraklajn tenujojn.

          Venis la vesperon, eksilentis la taga bruo, eklumiĝis la surtabla lampo. Hela postsigno de ĝi kuŝiĝis sur rondan tablon, kovritan de multkolora laktolo, kaj kuireja meblaro, lokita ĉirkaŭ la tablon, foriĝis al tenebro. Mia estis malpli alte, ol la kuireja tablo, kaj per ekvidi sur ĝin io ajn, mi estis devigita suprengrimpi sur la grinceman lignan seĝon.

          Moderige spiron, mi ekspektadis la admirindan trezoron, tuj kiam la avino demetis la kovrilo de la skatolo. Kia aĵo, kian mi zorge kaj diskrete elingigis el ĝin, estis magian kaj vivan, kiel en fabelojn de Anderseno.

          Jen la antikava butono - tio estas eĉ ne butono, sed blazono de fabela lando. Meze de ĝin situas reliefe elstarinta plektita kvarpetalo. Ĝi brilas kiel hidrargo, kaj ĉiuflanken diverĝas de ĝi la scintila maldikajn radiojn. Ili ankaŭ brilas, kaj tiom hele, ke mia okulo pene povas toleri ĉi tion glacian flamon.

          Kaj sube de tio reliefo - la senbrila bazo, elfarita de nigra metala kunfandaĵo. La nielo kaj la arĝento. Turnu la ĝin butonon iomete aliangule, kaj vi ekvidis - la ombro alkuras de dekstraflanko sur brilajn radiojn. La suneklipso fariĝis ĝuste sur mian polmeton.

          Infanece la tempo tiriĝi malrapide - al mi ŝajnas, kvazaŭe mi spektas al tio butono jam longatempe - tre longatempe... Kaj jen fajreras strasojn, kvazaŭe juvelajn ŝtonojn - akvamarino, smeraldo, adulario, topazo... La avino Anjo rakontis al mi, kiel nomiĝas tiujn ŝtonojn. Ĉi tio sorĉa beleco fascinas min!

          La fratino de mia avino, onklino Marusja, donacis al mi la nikelizan malgrandan roboton kaj pecon de perfora fotofilmo. De tien, probable, mia sekvonta intereso al komputiloj... La onklino Marusja estis iomete surda. Ŝi ĉiam alportis al mi bomboneton aŭ alian donacon, kaj mi ĉiam atendis ŝin kaj tre amis. La onklino havis distingan alverbaĵo: "En bonan horon". Se mi alportis io laŭ peto de mia ovino, tiam onklino Marusja parolis: "Nu jen, bravulo! Ja katino ne povas plenfari ĝin!" Kaj mi imagis, kiamaniere tio farus katino...

          En tion jaron mi eklernis legi. Unuan libron al mi la mia panjo aĉetis, kiam mi ne aĝis eĉ unu jaron. Kaj en unujaran aĝo mi, certe, ne legis tiun libron, kaj nur taŭzis per maneton. Legis ĝin al mi la panjo. Kaj posttempe ĝin tralegis mi. Nomiĝis tiun libron de Samuel Marŝak - "Lipharhava kaj striita". Eldonejo "Etulo", 1975. En tion libron enhaviĝis versojn pri katidon, kia loĝis ĉe unu knabinon. Ŝi instruis ĝin paroli, kuŝigis en la liton, promenadis kaj ludis kun ĝin. Komence la kateto faris ĉion malĝuste. Kaj poste li fariĝis saĝan katon, knabino ankaŭ plenkreskiĝis kaj fariĝis pli saĝe. De tion katidon mi tiam ne diferencis grave.

          Interalie, en tion jarojn mia paĉjo alportis al nia loĝejo fumgrizkoloran katidon, ke nomiĝis la Bideto (ĝi havis okulojn, ke similaj bidetoj). Ĉi tiu katido ŝajnis al mi grandegon, kvankam reale ĝi estis tre malgranda. Kun tia katidon mi ludis, sed ankaŭ ne komprenis, ke ĝi estas viva, kaj ĝi sentis doloron - tial iufoje mi altrenis ĝin al mi, kaptite ĝin je vosteton. Mi pensis, ke tio estas ĝia tenilo, por oportunon de prenado. Ĝi ludis per kurtenojn en la ĉambron kaj estis tre amuzan, sed poste vidigis inklinon al ŝtelo - elrabis de sur la tablo pecon da viando. Pro tion krimeton oni deprenis ĝin de alia posedanto. Ĝi loĝis kune nin dum tre mallonga tempo, kaj por mi gin memorfiksis al tutvivo, kiel mia unua kvarpieda amiko. Mi ne tre afliktiĝis, kiam oni deportis ĝin - mi pensis, ke tio estas bezone, kaj ĉirkaŭ estis ankaŭ multe interesindaĵojn, kaj mia atento facile turniĝis de unu objekto al alia. ankaŭ mi memoris, ke iufoje en nian domon oni alporitis erinacon, ke oni trovis en arbaron. La erinaco loĝis interne alkonstruan ĉambreton, ĝin trinkis lakton, kaj nokte piedfrapis sur la planko... Poste oni elveturis ĝin reen al arbaro.

          Post mian unuan libron sekvis alian. En supran angulon da multaj el ilin figuris la floro, ke havas sep diferencakolorajn petalojn. Tio estis simbolo de serio "Miaj unuaj libroj". Ĉiuj libroj estis intenskolore disfarbis.

          Ĉi tio estis fabeloj: "La fratineto Alenuŝko", "La Neĝulino", "La Rapeto", "Tri ursoj", "Moroz Ivanoviĉ". Mi havas ankaŭ fabelojn de Andersono, fajne akvarele ilustritajn. Ĝin, kiele aliajn admirindajn librojn, alportis min la onklino Milao, fratino de panjo, filologino. Mi havas fabelojn "La Kato en botojn" de Karolo Perro, "La Elefantido" de Rediardo Kiplingo.

          Krom tio mi havas librojn de versaj: abocolibro "Pri ciujn aĵojn de la mondo" de Samuel Marŝak, "Kion vi volas estiĝos?" kaj "Fajra ĉevalo" de Vladimiro Majakovskij, kaj ankaŭ lia "Maja kanteto", "Pan Jan Topotalo" de Juliano Tumimo, "La Telefono" de Korneo Ĉukovskij, kaj plurajn aliajn. Mi havas multkvanton da rakontojn kaj versojn pri animalojn, pri bestojn kaj birdojn. Mia familia abonis ankaŭ infanajn revuojn "Murzilka" kaj "Barvinok".

          En revuo "Murzilka" enhaviĝis rakontojn pri malican sorĉistinon, ke nomiĝis Jabedo Kovardulino, kaj pri ŝiajn abomenajn agentojn, kiujn senmaskigis kaj kaptadis la junaj pioniroj (lernejaĝaj membroj de junularo komunista organizo de USSR). En revuon enhaviĝis ankaŭ unu tre timiga verso de ia Belozerov. Tio verso komenciĝis tiel:

          Mallume.

          Ekstra fenestron silento.

          Luna altiĝas de post l'arbar'

          Kun grandan sakon iras laŭ vojo

          La Timigino, vila, grizhar'

          De ŝia ŝultro ekflugas la strigoj.

          Tuj, nur ĉirkaŭ ekgrincas la neĝ'

          Strigojn pretiĝas kaptadi ĉiun,

          Kaj enkaŝiĝi en sakon tenebr'

          Kaj plu:

          ...Trans marĉeton,

          trans Urmanon,

          kie blizardo bukli sin,

          En la darkan lignan domon

          Loĝi olda Timigin'

          Laŭ mia profunda konvinko, malpermesinde presi similajn versaĉojn en etulan revuon. Tia "Timigino" alkondukis min en staton de panika timo, precipe dum noktoj. Mi imagis ŝin kiel grandegan kojnodentoĵavan nigran lupinon, kiel iradis per malantaŭajn gambojn. Kiam en penditan palton aŭ en pordon nokte mi imagis konturojn de Timigino, mi petas de panjo etendi al mi ŝian fingron, kaj poste stringetis ĝin en sian pugneton. Eĉ nuntempe, kiam mi traveturis fervojan stacion Urmanon, ke menciis en tiun versaĉon, mi malgrande emociiĝas. De ĉi rakonto oni povas konkludi, ke mi de la infanaj jaroj estis tre impreseman infanon, ke havis nudajn nervojn.

          Cetere, tio ne estas strange, sed estas kompreneble. La kaŭzo konsistas en tion, ke mia patro estis malmoderan kaj krudan homon. Li estis tian ĝis 2000 j., sed poste, kiam li disiĝis de mia panjo, lin fariĝis pli delikatan kaj saĝan. Nun ni havis amikajn interrilatojn al paĉo. Iufoje homoj devas loĝi aparte, por komenci pli respekti unu la alian.Tamen tiam, dum mian infanecon, la patro estis maldelikatulon. Iu, eĉ plej malgrava kaj senintenca deklinacio de iu ajn (mian panjon, avinon aŭ avon) de lia deziroj, tuj kaŭzis la furiozan skandalon.

          Naturale, ke mia paĉjo ne ofendis min en mian beban aĝon. Kontre, li traktis al mi kun grandan bonkorecon, kun amon. Li ludis kun min, kaj kantis por min batalkantojn pri ruĝarmeajn kavalerianojn (kantoj de tempo de rusia intercivitana milito). De griza ĉifono li plenkudris por min la amuzan azeneton, ke havis veluran ĉevalkovrilon kaj okulojn elfaris de butonoj. Tiam mia paĉjo povas krie blasfemis kontraŭ mian panjon aŭ avinojn, kaj ĝis ne insultis min.

          En multajn familojn patrojn krias kaj blasfemas. Tio estas duonplago. La patro virtuoze sakris, sed eĉ sakraĵojn oni povas elparoli je senkoleran intonacion. Kaj male, oni povas en "decan" eldiron ŝargi koleron. Sed reala plago konsistis en tion, ke kiam mia patro koleris kontraŭ iun, li havis la mortigan, senkontrolan malamon. T.e. en tian momenton li estis psikologike preta por disŝiris, entretis en stratan asfalton, eĉ kruele mortigis lian kontraŭlon. Lia vizaĝo dum skandalo blankiĝis kaj monstre distordiĝs kiale malamon, kaj sur lian frunton transpiris ŝvito. Li eĉ en trankvilan staton paroladis tro laŭte, ne konside, ke iu dum tia tempo dormis aŭ ripozis. Sed kiam io kolerigis lin, tiam li histerie kriis. Iufoje li aferis per pugnojn.

          Li estonte parolis min, ke li estas kolerema, sed poste pardonema. Tio estas ne plene vere. Eksplodo de furiozo fifine perdis, ke memoro pri eraran (laŭ lin opinion) agon de mia panjo li konservis eterne, kaj dum ripeta skandalo li longe nombris ĉiuj ŝian pasintajn "peketojn" kaj erarojn. Patro opinias, ke lin havas plenan rajton instruis ĉiujn (inkluzive lian gepatrojn), komandis ĉujn kaj akuzis ĉujn. Ekzemple, akuzis en tion, ke en malvarmujon ekputris la viandon, ne ĝustatempe elingigis el supon la laŭra folio, tre longatempe (aŭ mallongatempe) kuiris raviolojn, kaj tiel plu, kaj tiel simile.

          Mi malofte mencios tiujn skandalojn en mian romanon, sed ĝin okaziĝis minimume dufoje en semajno, de 1974 al 2000 j., kaj li povis ekĉikani al iu bagatelo en iun momenton, tiujn skandalojn daŭris po kelkajn da horojn, senpaŭze, kaj mi ne povis evitii ĝin. Tio estas tre grava cirkonstanco de mia vivo, kaj estas dezirinde, ke leganto memoras pri ĝin.

           La avino kaj la panjo ĉiam skrupule elektis konvenajn vortojn, por hazarde ne eferveskiĝi la patron. Poste jarojn mi ankaŭ plenstudiĝis elekti vortojn, kaj kvazaŭe strategiaskolto dekfoje prikalkuliĝis ĉiun sian replikon kaj eventualajn patrajn konkludojn el ĝin. Oni ne povis esti per ian ajn kontrediris al ĝin. Kaj poste ĝin la mia panjo tre ofte ploris pro ofendo kaj senfortecon.

          Tamen estas naturale, ke en tri-kvarjaran aĝon miajgepatroj ŝainis al mi plej bonajn homojn el tutan mondon. Krom tio, mi ne povas tiam komparis ilian konduton kontraŭ nek ĉirkaŭulojn, nek librajn etalonojn. Mi opinias, se mian patron faris tiel, sekve tio ne povas esti alie. Sed subkonscie mi sentis la potencegan pemon sur sian nervaron kaj menson de origina komenco de sia konscia vivo. De ĉi tien, mi pensis, originis la infanan timon kontraŭ "Timiginon" kaj mallumon.

1978

          Junie mia gepatroj elveturis por ripozon suden, restite min sub zorgemajn brakojn de avino Anjo kaj avo Abramo (gepatroj de mia patro). Kiam gepatroj ekelveturis, mi jam estis malsana, denove ekhavis pneŭmonion, sed tia malsano ankoraŭ ne disvolviĝis plene. Mia panjo emociiĝis pri tion, tamen ili decidis ekelveturi. Kiam mia malsano komencis progresi, la avo kaj avino vartis min. Estas probable, ke ili savi min de morto. Al nia apartamento venis ambulancon, mi havis korpotemperaturon 40 celsiagradojn.

          De tiam mi almene unufoje dum jaro, kaj iufoje eĉ ofte, malsanis pro malvarmumojn: pneŭmoniojn kaj bronkitojn. Tre ofte mia nazo misspiris. Unufoje mi tusis pro malsanon, kaj ankoraŭ ne scipovis regi sian spiron. Mi sentis, ke mi sufokiĝas, ĉar ne povas spiri nek per nazon, nek per buŝon. Tiu stato daŭriĝis, probable, apud unu minuton, kaj al mi ŝainis, ke pasis tutan eternecon. Tamen mi ne malsanis je infektajn malsanojn, kaj ne havis traŭmon.

          De Simferopolo mia panjo alveturigis al mi la ludan nigran pistolon, sur ĝian kolbon estis rozkolora plateto, ke havas reliefon, ke bildis la feniksbirdon. Tio pistolo pafis per plastajn sagetojn, ke havis kaŭĉukan bekon. Plej ofte mi pafis en vestoŝrankon. Tiun pistolon tre plaĉis al mi. Paĉo alveturigis grandan belan konkon, en kiun, ke oni diris, bruis maron.

          Malsanojn elprenis de mi tre multo da tempo en antaŭelernejon kaj lernejon jarojn. Pro ĝin mi ne povas viziti infanĝardenon, kvakam provis. La panjo vekis min frumatene, kaj veturigis en ruĝabrikan infanĝardenon, ke situis malproksime, je straton de Libero.

          Kiam sur mian kapon oni vestis la peltan ĉapeton, tiam ĝin guma rubandeto ĉiufoje stringis mian haŭton sub mentonon. Panjoj, memoru pri tion, ke ĉe infanojn ĉi tia loko estas tre sensiva. Nun mi havas harego tie, kaj tiam mi sensis doloron pro tion. De aŭtostacio necesis malproksime iri perpiede. Sur asfalton, ĉe loko, kie nun situiĝas butikojn, tiam kuŝis konveksajn rondojn de rustimuna ŝtalo. Panjo nomis ĝin "rapo", "terpomo", "karoto" kaj "beto", por mi havis pli intereson pro veturis tien. En infanĝardenon al mi estis malbone, mi sentis hejmsopiron. Baldaŭ oni fermis infanĝardenon por riparon. Min fordonis en alian infanĝardenon, grizabrikan, proksime al nia domo, je strato de Kalinin. Ĉi tie mi ankaŭ ofte malvarmumiĝis. Unufoje mi ekasfiksiiĝis, kaj oni telefonis al laborloko de la panjo, kaj informis ŝin, ke mi ekhavis paraksismon de malsano. Ŝi rapide alveturis kaj prenis min al domo.

          Kiam mi ne malsanis, de tiu infanĝardeno mi kaj panjo malrapide iris perpiede, mi levis kapon supren, kaj vidis "jetojn" - aviadilojn, ke restis antaŭe brilajn flamajn postsignojn. Tiuj strioj distranĉis la ĉielon. La panjo diris, ke tiujn aviadilojn gardis nin kontraŭ malamikojn.

          Kiam mi malsanis, la panjo sidis kun mi laŭ ŝtata zorgaferio, kaj nomiĝis min per tenerajn nomojn. Per mallongajn dikajn ĝelfontopumojn ŝi pentris por mi domon, katon, vangostohavajn buklaharojn vizaĝeton, ke havas bluan okulojn. Ŝi kantis por mi lulajn kantojn, alportis mian bluan leporeton, se mi sentis doloron. Ŝi alportis min tabloidojn kaj amaran kalcian kloridon, kiun bezoniĝis posttrinkis lakton. Mi veturis al kuracisto, en infanan malsanulejon, ke situis sur strato de Suvorov, post uzinan Kulturpalacon. Tio estis tre malproksime. Autostacio "Norda bazaro". Mi scias, ke norde vivas la blankaj ursoj, kaj bazare vendis legomoj. Sed apud aŭtostacion "Norda bazaro" oni ne havis nek ursojn, nek legomojn. Trolebusoj tiam estis de du tipoj - unuaj havis volban superkonstruaĵon, duaj - plata. El ĉi tiun superkonstruaĵon kreskis kornetojn de trolebuso. Oni koncedis seĝon al panjo, ŝi veturigis min permane. La malsanulejo estis tenebran, ĝia koridoro estis malvastan duondarkan inteston, kie eĉ por infanojn estis malfacile trairis, kaj por plenkreskan des pli. Tie oni faris min tre doloremajn procedurojn - ekzemple analizon de sango, injektojn, aŭ plombadon de dentoj. Kaj iufoje en gorĝon oni ŝovis la metalan spatelon - ankaŭ malmulte ĝojon. En subteran etaĝon de tio malsanulejon mi eĉ faris iatempe trejnadajn kuracajn ekzercojn kune kun aliajn knabojn. En la malsanulejon estis vestgardejon. Komike, ke mi asociis tiam tiu vorto (ruse "garderob") kun vortojn "ĝibo kaj ĉerko" (ruse "gorb i grob"). Sur la murojn de malsanulejo pendis plakatoj, kie estis bele pentritan ruĝan karoton, ke havis okulojn kaj buŝetojn, kaj estis subskribita pri tion, ke oni devas manĝis ĝin, kaj alie oni ekhavos rakiton.

          En ĉi tion jaron la panjo registris min en infanan bibliotekon. Mi mem ne povas iri tien, kaj ŝi alportis ian librojn de tien.

          Ĉe mian domon ekaperiĝis brilpaperajn pitoreskecajn librojn, ke rakontis pri ŝtatan simbolaron, historion kaj ideologion de Sovetlando. Ne estas eble sur ĉi tion paĝojn preterpasis problemon de ideologia eduko, alie oni ne komprenas miajn trajton. La ideologio okupis en edukon de sovetiaj infanoj samkiel grava loko, kia religio okupis en edukon de infanoj de mezepoka periodo. Tamen sovetia ideologia tute ne estis mezepoka. Male, ĝi implicis okcidentegeneza idealojn: socia kaj teknika progreso, racia scienca ateista pensmaniero, humanismo, homa egaleco eksterdepende de raso, nacio, sekso, konfesia aŭ posedaĵa statuso.

           Kiel prave verkis Aleksandro Lazareviĉ en libron "Sovetio", sovetiaj idealoj naskiĝis ne en Rusion, sed en Europan, en ĉi tiu periodon, kiam italiajn humanistajn de Renesanca epoko deklaris liberon de persono kontraŭ eklezian kaj absolutisman totalismon; kiam Galileo eksperimente malkonfirmis senbazajn tezojn de Aristotelo kaj tiel finiĝis mezepoka skolastiko, malfermis vojon por sciencan pensmanieron, kiel oni malkovris, ke mondo ne kreis per dion kiel io senŝanĝan, sed evoluas kaj progresas. Ĉio tio signifas, ke homaro povas plibonigi kiel mortan naturon, tiel ankaŭ socion. Tiel Okcidente aperiĝis ideo pri "luman futuron" de homaro. Ĉi tiojn okcidentgenezojn tezojn venis en analfabetan, ebrian, mizeran caran Rusion tra marksismo, en 1917 jaron. Poste tioj ideoj perversis de Stalinista burokrataro - tio estis venĝo de rusia mezepoka reakcio kaj obskureco kontraŭ grupeton de progresemaj inteligencianoj - revoluciuloj. Historiisto Vadim Rogovin priskribis, kiel Stalino ekstermis aŭtentikajn revoluciulojn - nur 3 procento de ili restis vivi al 1940 jaro. Mezepoka ortodoksa Rusio interne kaŭstikizis Sovetion, kaj finfine, en 1991 j., pereigis ĝin. Tamen, mi opinias nun, ke frakaso de USSR per burokratian reakcion, mensogon kaj perforton ne pruvas malvereco de originaj socialistaj idealoj. Humanista internaciista kerno de tiuj idealoj, malgraŭ ĉioj obstakloj, forte influis al nia familio, kaj al mi, fariĝis de gvidvoja stelo de ĉiu mia vivo.

          Povas esti, ke inter urbajn malmulteklerajn tavolojn, en provincian aŭ en vilaĝojn, kaj ankaŭ en familiojn de antimarksistaj disidentoj, rolo de ideologio estis tre malalte, kaj oni ne atentis ĝin, aŭ eĉ perceptis ĝin kiel mensogo. Alie mi ne povas klarigi, kial milionoj da sovetiaj homoj, kvazaŭe edukitajn en tion spiriton, ne defendis humanistaj idealoj de socialismo, kaj kapitulacis antaŭe religion, sovaĝan kapitalismon kaj novan absolutismon. Nur malmultaj homoj, inkluzive min, restis fidelajn al progresa, socialista, internaciista idealojn ĝis nun.

          Nia familio rilatiĝis al inteligencio aŭ al urba sovetia mezklaso. La familio estis perfekte senreligian, ateistan, ankaŭ ne havis io nacian identecon, krom sovetan. Mi eĉ demandis al la patrino: por kio bezonas nomo "rusa", se nia popolo estas "soveta", kaj pensis iatempe, ke "rusa homo" estas malnova nomo por "sovetan homon". "Rusa" oni nomis nian samlandanon en antikvan tempon, sub carismon. Mia avo estis komuniston, avino kaj gepatro - senpartiulojn. Pri filozofaĵojn kaj ieologiaĵojn al mi oni rakontis de plej malalta aĝo. Oni ne trudis, sed rakontis, klarigis - kaj tio klarigo estis sveltan, logikan kaj kompreneblan.

          Ĉe min aperiĝis naturalajn demandojn: de kien aperis nia Tero kaj Homo, tiuj procezojn estadis en antikvan tempon (kiam mi ankoraŭ ne ekzistis en mondon), kiuj landojn, krom nian, ekzistis en mondon, kaj kio estos poste, tra centojn de jaroj, kaj pro kio entute vivas Homo? Kaj laŭ ĉiu de tiuj demandoj al mi oni disvolve kaj tolereme respondadis, sen komplikajn terminojn, laŭ tavolo, ke estis percepteblan al mi.

          Nia Tero estas grandega globo - paroladis la paĉo dum ni promenadis - ĝi oriĝinis el gasan nebulozon, ke kondensiĝis kaj fariĝis solidan. Tio estas ne miraklo, sed leĝojn de naturo. Homo oriĝinis el simion. Vi vidis laŭ bildeto, ke simioj similis homon plie, ol ĉiuj aliaj animaloj. Tamen ĉio tio eventis tre antaŭelonge.

          - ... Antauelonge - rakontis mia panjo, kaj malvarmigis semolan griaĵon, blovite al kulero - homoj vivis en kavernojn kaj vestiĝis en bestajn felojn. Ili manĝis tion, ke oni trovis aŭ alĉasis, kaj nenio scipovis produkti mem. Iom post iom, kiam aperis pli kvanto da manĝaĵo, kaj komencis militojn, venkantojn devigis kaptitojn laboris pro ilin, kaj donis al kaptitojn manĝaĵo de rezervoj. Kapititojn estis sklavon, kaj tio estis sklavohavanta ordo. Sed tio estis neprofite, ĉar sklavojn ne volis labori pro sklavohavantojn. - Mia panjo ne vane vizitas tiam la lekciojn pri historian materialismon je kemian fakon de universiteto! - . Kaj poste oni donis al ili terpecojn, kaj ekssklavojn komencis plugi ĝin, sed parto de rikoltaĵo ili fordonis al bienmastro. Tio estas homo, kia posedis teran hubon. Tia ordo nomiĝis feodalismo. Nu, kaj tiel plu.

          Tio signifas, ke mi konatis al formacia socia teorio en kvarjaran aĝon, kaj ĝin ŝajnis al mi tute klaran kaj pravan. Kaj nun mi ankaŭ perceptis historian progreson kiel sencohava antaŭenira evoluo, ke progresas laŭ difinitaj leĝoj. Mi opinias, ke frakaso de Pariza Komunumo aŭ Sovietlando - nur detalo, zigzago de historia progreso.

          Monde - oni diris al mi - ekzistas Sovetio kaj nian amikajn landojn, Orienta Europo, Ĉinio, Vietnamo, Kubo kaj cetere. Venos tempon, kiam nian aliancanojn enveniĝis en tutmondan Sovetion, sed tempo por ĝi ankoraŭ ne venas. Oni traktis, ke ĝis tiuj estas aliajn landojn, tamen ĝi estas amikajn.

          Tio tute ne estis ŝovinismon aŭ imperiismon. Al mi oni instruis, ke nur praveco de interna ideo estas kriterio por valorigon de io ŝtato, aĵo, homo. Ekzemple, estis prave deziri frakaso de cara Rusio en Unuan Mondmiliton, ĉar carismo estas reakcia, abomena ideo (ŝovinista, klerikala, pogroma, subprema). Sed en Duan Mondmiliton ne Rusa Imperio batalis kontraŭ Germanio, sed humanistaj ideoj de demokratio kaj socialismo batalis kontraŭ barbarecan fiideojn de faŝismo - sekve, en Dua Mondmilito bezone estis subteni USSR kaj okcidentajn aliancanojn. La prava ideo ne estas sovetia nur, des pli ne estas rusa, sed estas universala - kiel vere rimarkis la verkisto Juliano Semjonov, "futuro de homaro estas internacio de laboristoj de mondoj, rajto por libera kreado, justa distribuo da enspezoj kaj elimino de landlimoj, ke perforte dividas nian planedon. Ne povas ekzisti iu "nacian" socialismon, kiel ne ekzistas "nacian" bonon, "nacian" honoron, "nacian" virecon..." Cio tio estas universala, eksternacia kaj sennacia nociojn.

          Sed al mi oni diris, ke en mia lando ekzistas la pravan ideon, kaj al mi ĉiam helpis ĉiu samlandano, kaj helpis al mi la ŝtato. En nia lando ni rajtas senpage lerni en lernejon kaj universitaton kaj senpage kuraciĝi, mi havas garantitajn rajtojn por laboron, ripozon, loĝejon, malmultekosta nutro kaj tiel plu. Se al mi okazos malfeliĉo - tiam ŝtato helpos min, k.t.p. Ĉio tio estis vero, kvankam ne plene.

          La gepatroj sugestiis al mi, ke ĉar nia ideo estas universale prava, sekve ĉiuj aliaj landoj estos vivi tiamaniere, inkluzive Usono, ke hodiaŭ estas malamiko, sed tio ne estas fatalan malamikecon. En Usonon - oni parolis al mi - homoj vivas neprave, malbone. Pri homojn tie neniu zorgas, kaj sur ĉion estradas riĉuloj - kapitalistoj. Se vi ne havas mono - vi estas neniu en Usono, se al vi malbone - neniu helpas vin. Tio malprava ordo nomiĝas kapitalismo. Mi venkos ĝin, - oni diris al mi - ne perforte, sed pro tio, ke nia vivo estas plej prava kaj bonkora, kaj ĉiu mondo ekvolos vivi tiamaniere. Ni ne volas aneksi neniu, ni bezonas pacon. Al ĉiu de popolaj mi rilatas bone. Sed oni atakus nin, ni rebatus - ni havas multo da armilo, tankojn, raketojn, aviadilojn, ni estas tre forta kaj granda lando en ĉiun mondon.

          Oni rakontis min, ke iam kontraŭ nian landon invadis nazioj, faŝistoj - sed ne germanoj, ne ĉiuj germanojn estis naziojn, kaj nur maliculoj kaj krueluloj, ke mortigis kaj torturis aliajn homojn. Ni venkas faŝistoj dum milito, sed ni neniam agresas. Iam ni ankaŭ havis kapitalismon kaj malican caron, sed granda Lenino venkis lin. Lenino profetis, ke ĉiuj popoloj estos vivi samkiel ni - bonkore kaj kamarade. Tiu vivmaniero oni nomas socialismon. Al mi oni diris, ke ĉiuj profetaĵoj de Lenino realiĝas, ĉar avo Lenino estas geniulo. Tio estas io same bonkoran magiiston, tamen sen miraklojn. Ĉar miraklojn okaziĝas nur en fabelojn. Tamen avo Lenino venkas per saĝon. Li vidis anticipe tra mulajn dekjarojn. Homo vivas en mondon, pro kontribuas venkon de Bono je tutan Teron, konstruas prava ordo - socialismo. Kiam ĉiuj landoj de Tero aliĝos Sovetion, tiam homaro havos eĉ unu lingvon (probable Esperanto), sed ne diversaj lingvoj, kiel nun. Bono nepre venkos en ĉion Teron, kaj ĉiuj estos feliĉaj. En batalo pro tio enhavas senco de homa vivo.

          Por kvarjaran infanon ĉi tion estas perfekte klare kaj kompreneble. Vivo de homaro estas fabelo, ke havos bonan finon! Kaj miaj libroj konvinkis al mi, ke tio estas entute ne fabelo, sed vero, kaj ĉiuj ĉirkaŭaj homoj kredas ĝin.

          Iufoje vespere la paĉo kaj mi promenadis apud la proksimalokinta restoracio "Sakmar", kaj neniam vizitis restoracion, sed vizitis kafejon, kie vendis malaltprezajn triangulajn kuketojn, ke enhavis karoton. Se mi estis sana, al mi oni donis laktan koktelon, ke estis tre bongusta kaj tre malvarma. En alian parton de ĉi tion kafejon lokiĝis raviolejon, en ĝin drinkuloj drinkis alkoholaĵojn, kaj estis tre brue. Starinte strate, mi vidis tra vitrostandon, ke morojn de restoracia vestiblo ŝelita per skulptartajn lignajn tabuletojn, kaj mi revis vizitis restoracion. Mi diris al paĉo: "Ek ni envenis ĝin, ja tie pro envenon oni ne pagas!" - kontraŭ ĝi li enigme ridetis kaj respondis min: "Pro envenon oni ne pagas, sed pro eliron oni pagas!". Oni ne permesas - nu, bone, tio ne estas grave. Ĉe la restoracion staris helbluan asfaltan rulpremilon, mi suprengrimpis ĝin perhelpe de paĉjo, ektiris handspikojn kaj premadis pedalojn. Tio estas tre interese.

          Se ni promenadis en kulturparkon, ni pentradis surneĝe abiojn, kaj ankoraŭ mi surneĝe lernadis skribi literojn. Iufoje en kulturparkon ni suprengrimpis sur neĝajn montetojn, ke estis amasigita per buldozon. Pro tion mi havis bluan "neĝpantalonojn", ke havis malsupre la guman rubandeton, pro neĝo ne interniĝis ĝin. Sed la neĝo tutegale interniĝis ĝin.

          La patro devigis min suprengrimpi sur montetojn pli longe, ol mi mem volis, mi laciĝis, iufoje mi eĉ ploris. Sed se nin suprengrimpis ne tre longatempe, tiam mi estis tre kontentis kaj venis domon vangruĝinte kaj jubilinte. Se ni promenadis nokte, do nuboj kaj nubegoj "plenmanĝis" la lunon, kiel je bildon pri heroan de Dua Mondmilito aviadiston Talalihin, kie lian ĉasaviadilon ramis kontraŭ nigran malamikan messerŝimidton, kaj nebulan blankan lunon jam "ekmanĝis" la nuboj.

1979

          En tion jaron mi plaĉis, kiam oni sidigis min sur la komodon en vestiblon. Memstare mi ne povas fingrimpis sur ĝin. Tie staris la "Vajvajko" - flavkolora, grandampleksa vakuotuba radiosendilo, ke havis interne bobenan magnitofonon. Kiam oni ekŝaltis ĝin, la indika lampo iom post iom inkandeskiĝis, kaj interne de fenestreto kvazaŭe malfermadis verdajn kurtenojn.

          Mi ne plaĉis, kiam la paĉjo turnadis reguladajn tenilojn, ĉar mi timis zumadon en laŭtparolilojn. Sed mi tre ĝojas, kiam de radiosendilon ekkantis teneran voĉon de kantistino Anna German, ke kantis "Unujare nur floris ĝardenojn." Ĉi tiun kanton oni translatis plej ofte. Kiam la panjo primavere je korton balancis min per balancilon, ŝi kantadis popularajn tiam kantetojn: "Mi veturigis vin al tundro", "Sub aeroplanan alon kantas verdan maron de tajgo", "Glacia plafono, grinca pordo.", "La espero estas mia kompaso tera". Mi pensis: "Kiale la komo pasis?" Kio signifas vorton "kompaso" mi ne sciis tiam.

          Mi implikiĝis inter la vortojn "Kamĉatko" kaj "Kempurejo" (kemia purigejo) - ambaŭ estis tre malproksimajn, unuan - nekonate kie, kaj duan - trans la vastan vojon, kie veturadis aŭtojn. Mi implikiĝis inter la vortojn "tundro" kaj "tajgo". Mi implikiĝis inter " lutreolon", "ondatron" kaj "kastoron" - de ĉiuj oni elfaras ĉapojn. Poste mi misperceptis nomojn de Aleksandro Nevskij, Demetrio Donskoj kaj Aleksandro Makedonskij. Honore de unua kaj dua nomigis proksimajn stratojn, honore de tria ial oni ne havis straton, sed mi mispensis, ke tiu estis ankaŭ antikva rusa prodo.

          La mia paĉo havis la aŭtomobilon "Moskviĉ", ruĝkoloran, numeriĝis 70-80 BAR. Tiujn literojn koincidis kun paĉojn inicialojn, kaj mi pensis, ke aŭton oni numerigis en hororo de la paĉjo. La subtera garaĝo, kie staris tiun aŭton, estis malproksime de nian domon, apud la uzinan Kulturpalacon. Ĉirkaŭe nian urbon lokiĝis belajn lagojn - apud la vilaĝon Bulgakovo lokiĝis lago Fomiĉevskoe (poste mi baptis ĝin al "Zizelovskoe", ĉar tie loĝis zizelojn), kaj apud la Ufaon - la lagojn Aeroportovskoe kaj Lomonosovskoe.

          Somere la paĉjo elveturiĝis kun mi kaj pangjo al lagaj piknikoj, ke daŭriĝis kelkaj da tagoj aŭ semajnoj. Tiaj vojaĝojn estis dum kelke da jaroj vice. Veturado interesis min. Sed loĝi je naturon iufoje estadis malfacile por min. En pakaĵujon la paĉo havis drelikan tendon kaj gumfaritan boaton. Mi boatis ĉirkaŭ lagon, la paĉo fiŝkaptis orkolorajn karasojn per fiŝkanon. Antaue fiŝkaptado en amason de sterko oni devas elfosi vermojn. Mi estis urban infanon, kaj ne sciis, de kie aperis sterkon. Mi pensis, ke tio estas simple ia specialan koton, kie loĝas vermojn, kaj ĉi tiu koto estadis nur apud farmobienojn. Unufoje je lagon la paĉjo permesis min remadis, sed mi distriĝis al io, faligis la remilon, kaj ĝin findronis. Sed tiam paĉo ne mallaŭdis min, ĉar mi estis etulo, kaj ne komprenis, kio mi faris. Mi unufoje eĉ eltiris la karason el lagon. Paĉjo kaj panjo sunbruniĝis sur la bordon de rivero Urŝak. En la nigran fulgitan gamelon super lignofajron ni kuiris fiŝsupon, kaj poste ni manĝis ĝin per multkolorajn lignajn kulerojn. Al mi plaĉis la ripozon meze de naturo. Kaj iufoje ni veturis al arbaro Ĉiŝminskij, por ŝirkolektadon de fungoj. En tion belan miksitan pinglofolian arbaron kreskis fungojn: laktario tominosoj, rusuloj, laktario resimoj kaj paksilloj. Paksillojn mi ŝatis plej grande. Poste oni proklamis, ke paksillojn estas nemanĝeblajn fungojn, ĉar pro malpurigon de natura medio ĝin fariĝis toksajn. Sed tiam mi manĝis ĝin po grandajn porciojn, kaj sen iojn negativajn sekvojn.

          Tre memorfiksis al mi la nia ĝardenoj, ke mi nomis "La Verda dometo". Ĝi lokiĝis inter fervojajn staciojn Kudeevkon kaj Urmanon. Ĉe fervojan stacion Parkovajo (deira punkto de nia vojaĝo), agrable odoris gudron. Preter stacion veturadis vartrajno, kaj forte fajfis. En ĝardenon ni prenadis kondensitan lakton - "la bovinan mieleton". Mi havas en manojn la fera ludilo - krankebla metroo, ke havis du trajnetojn. Nia elektrotrajno aspektis kiel ĉi tiujn trajnetojn, kaj mi interesiĝis dum veturado. "La Verda dometo" situis je strato de Griboedov (fama rusa verkisto, kies familio ruse signifas: Fungomanĝulo). Mi tiam ne sciis pri Griboedov, kaj pensis, ke strato tiel nomiĝis, tial sur la stumpeton en nian ĝardenon kreskis fungojn pleŭrotojn. La panjo avertis min, ke estas danĝere fingrumi karekson, kaj unuafoje mi tamen tranĉvundis per ĝin. Kun la avino mi sidis sur la trabojn, kaj mi kaptis grandan lukanojn kaj spektis ruĝajn arbaracimojn - "soldatetojn". Kune kun avon mi vojaĝis al vilaĝo Bulano-Tungano por aĉeti lakton, kaj detranĉis la pecon de betula kortiko, pro memoron. Tiun pecon eĉ nun kuŝis en mian domon, kaj per manon de avo sur betulan kortikon surskribite - "Bulano-Tungano". Unufoje sur min ĵetis sin la nigra bovido, kaj avo defendis min, sed bovido kornobatis avon, kaj li falis. Vespo unufoje pikis la avinon en langon, ĉar avino ŝovelis ĝin kune ĉerizon konfitaĵon. De tiam mi timis vespojn kaj abelojn, kaj la paĉo mortigis ĉiuj alflugiĝis vespon per pantoflon, en multdekan kvanton. Unufoje mi supermanĝis de frambo kun lakton, kaj mia temperaturo plialtiĝis, mi vomis. Dum hela vetero mi kaj avino sidis sur lignan peroneton, kaj rigardis al ventoklakilo por eltimigon de talpoj. Mi ŝainis, ke ventoklakilo estas grandega venta muelejo, kaj la avino ofte ŝercis: "Ĉu vi volas promeniĝis, tie la muelejo turniĝis?" Dum fulmotondro mi pafis al fenestro per feran rustan pistoleton post ĉiu frapon de tondro. Kune kun mian paĉon mi iradis en "ĉirkaŭmondan vojaĝon" direkte Kudeevkon, voje lokiĝis kampojn, kie kreskis trifolio kaj flugis abeloj. Tiaj "ĉirkaŭmondaj vojaĝoj" plaĉis min, malgraŭ laceco.

          Vintre, 15 januare, oni medalis avo je medalon "Veterano de laboro". Al mi plaĉis rigardi ĝin.

          Autune aŭ vintre, kiam ni eliris peronon de domo, la paĉjo diris al mi: ne eliru tuj, estas bezone staradis en tamburejon (konstruaĵeto, prezervis kontraŭ froston), kaj al-kli-ma-ti-ĝis. Tio vorto estis komplikan kaj interesan, mi plaĉis tiun ludon kaj ĉiam haltiĝis malsupre. Vorto "tamburejo" ankaŭ estis nekutiman kaj novan. Ĉe la peronon lokiĝis ĉarpentita de du tabuloj kaj farbita verde benketo. Sur ĝin sidis maljunulinoj, nia najbarinoj: Maria Ivanovna, Maria Stefanovna kaj Raja Markovna. Mi implikiĝis en iliajn nomojn.

          Mi havas du amikojn, unu knabo nomis Eduardo, kaj du - Stanislavo. Min kaj Stanislavon oni veturigis iufoje printempe al longatempa, pasiiga kaj laciga vojaĝo en alian parton de urbo, al monumento de Salavato Julaev. Tio krudfera ĉevalmonumento, unu el plej grandan en Europon, staris sur la herbakovritan monton. Grimpi supren ĝin al mi estis same peze, kiel nun supreniri Evereston. Kial mi tre laciĝis. De tio vojaĝo restis fotografiojn. Sur ilin prezentas la panjo, la avino, la avo, Stanislavo, kaj kolera malkontenta mi. En najbaran peronon de nia domo, kie loĝis Eduardo, en subterejon lokiĝis nia kofro por terpomon.

          Descendi en malluman subterejon estis interese. Pri legomodeponejon zorgis maljunulino Valentena Valeeva, ke amikis kun mian avinon. Kaj kune kun Eduardon mi kuradis korte, ĉirkaŭ brikfaritan bolejon, ke havis surskribon: "Danĝere, gaso!". Unufoje ni ekvolis transgrimpis barilon de infanĝardeno, ne tiun, kien mi vizitadis, kaj alian, ke lokiĝis en nian korton. Tamen mi refutis transgrimpis barilon, ĉar tio NE LICAS. Alifoje mi akompanis la avino, kiam ŝi iris al AGITPUNKTO. Mi ne komprenis, ke signifas tion vorton, sed en ĝin amasiĝis multo da konsonantoj vice - oni povas rompi langon! Tiam oni aranĝis elektadon. Ĉi tiu AGITPUNKTO lokiĝis en proksiman lernejon, ĝin estis plibelita per skarlatajn flagojn kaj vermiljonan kanvason, ĉio fariĝis tre parade, kvankam mi havis nur unu kandidaton, kaj elektado estis formalaĵon. Sed ĉi tio mi komprenas tre poste. La avino faligis balotilon en ruĝan veluran voĉdonan urnon. Mi, kvinjara knabo, dum mia mallonga vivo neniam vidis tian honoran belecon, kaj admiris pro tiun vojaĝon.

1980

          Ĉi tio estis longa, plej longa jaro de mia vivo. Ĝin daŭrigis infinite. Certe en 1980 jaron mi klarigis, ke ĉiu jaro havis numeron.

           Somere de tio jaro mi, kune kun avino Anjo, veturis al ripozejo "Pinaro", ke lokiĝis apud urbon Birsk, norde de Ufao. Nin veturigis tien la paĉo per ruĝan "Moskviĉ" (70-80 BAR). La vojaĝo ŝajnis al mi tre longan kaj estis interesan, plej memorfiksis transirado riveron per aŭtomobilprenan pramon. Mi ne sciis, ke oni povas starigis aŭton sur ŝipeton, por transnavigis grandan riveron Blankan (ruse - Belaja). Kiam ni venis al ripozdomon, tiam eklokiĝis en someran dometon, ke mi malbone memoras. La paĉjo ne havis vojaĝkarton, tial starigis por sin tendon inter naturon, en ĉirkaŭaĵo de ripozdomo. Iufoje li vizitadis min kaj avinon, kaj mi promenis kune kun lin laŭ vojetojn de arbaro. Mia paĉo ĉiam instruis min por vidis belecon de naturo, rimarkis animalojn kaj birdoj, urbostrate aŭ arbare. Jen certe pro ĉi tio mi hodiaŭ profunde, tutanime dankis lin. Nin vidis striahavan burundukon (Tamias Illiger), ke transkuris arbaran vojeton, ke sinuis inter pinojn, kaj la vojeto ankaŭ estis striahavan pro sunan lumon, trapenetris branĉojn da arboj. Ĉi tio burundukon mi memorfiksis al tuta vivo. Krom tio, paĉo unufoje kaptis nigran monedon per vergoplektan kaptilon. Li parolis, ke monedidon facile edukis. Unufoje nokte en balaaĵujon apud nian dometon kaŝiĝis grandega melo. Paĉo penadis kapti ĝin, sed ĝi forkuris. Inter ceterajn eventojn, mi memorfiksis vojaĵon kun avino al banejo. Se kune kun mi en banejon situis avino, sekve tia banejo, probable, estis virinan. Sed al mi, en tion aĝon, tio ne efektis. Pro varmegan vaporon mi asfiksiiĝis. Tio bano turniĝis malvarmumon kaj malsanon. Tial mi asfiksiiĝis en banejon, mi tute ne ekinteresis banvizitantinojn, ke laviĝis. Mi eĉ ne spektis ilin.

          Kiam mi demandis mian gepatrojn pri ĉiujn diversajn aĵojn, al mi, regule, oni respondis detale kaj klare. Inter ĉion, certe, mi demandis, de kie mi aperiĝis. Al mi oni diris, ke mi plenkreskis en ventron de mia panjo, kaj poste en hospitalon oni operaciis ŝin, distranĉis ventron kaj eligis min de tien. Tio klarigo tute kontentigis min. Ekzemple, pizerojn ankaŭ plenkreskis en pizujon, kaj poste ni malkovris ĝian pizujon, kaj eligis pizerojn. Laŭ mian ekzemlon (mi havas fotografeskan memoron pri infanecon), povas diri, ke ĉuj teorioj de Freŭdo pri Edipan sindromon kaj iuj infanan aman apetencon estas iomete dubindaj. Ĉio pli multe simpla. Se infano volas mortigi la paĉo, tio ne tiale, ke paĉo estas ĝian "seksa konkuranto", kaj tiale, ke infano ekmalamas paĉo pro aŭtoritaran subpremon. Unufoje mi ankaŭ elpensis pri mortigo de paĉo - en kvar klason de lernejo, dum vica skandalo. Se infano diris al panjo: "Mi edziĝis vin", sekve, li amis ŝin certe per infanan amon, sed ne per amon de amanto. Ĝi nur volas, por ŝi zorgis lin kaj komunikis lin dum ĉio vivo. Sovetiaj infanoj ne scias ion pri seksan flankon de geedzeco. Freŭdo ne vivas en informe malkovritan socion. Kvankam eklezio tiam negative rilatis al sekso, kaj estis tre influan, tamen ĝin ne povas efektive fermis ĉiuj kanalojn de informo pri tion. Krom tio, infanojn vivis inter naturan medion - inter gehundojn, geĉevalojn, gebovojn. Kontre ĝin, por urbajn infanojn de USSR instaliĝis absolutan informblokadon ĉirkaŭe tion problemon. Mi nenio scias pri rolon de patro en naskiĝon de ido, kaj misopiniis, ke ido ekkreskiĝis en venton post atingon de virino definitan aĝon (ŝian adoltecon) .

          Mi pense reduktis anatomiajn distingilojn inter viron kaj virinon al ekzisto ĉe virino mamon, ŝian kapablecon portadis idon ventre, longajn harojn, kaj pli gracilan korpon. Deklarita en USSR egaleco de seksojn en mian konscion estis preskau identecon. Se je antikvajn bildojn - mi pensis - la nudajn virinojn ne havas iujn anatomiajn detalojn, ke mi havis, tiam, probable, pentristo ne plenpentris ĝin pro komunuzajn regulojn de deco, kaj tute ne tiale, ke virinojn efektive ne havas tiujn organojn. Sentoj de ia somata diskomforto, ke mi sentis de kvarjara aĝo, mi perceptis nur mekanike, kiel juko, kaj perfekte ne asociis kun interrilatojn de seksojn, kun amon aŭ kun idonaskiĝon... Nocio "amo" mi perceptis simple kiel tre fortan amikecon de viro kaj virino, kiel simileco da interesoj kaj vidpunktoj. Krom tio, mi opinias, ke homoj geedziĝis ankaŭ pro tio, ke viro helpis al virino plenkreskigis idon. Mi opiniis, ke ido povas naskiĝi sen partopreno de patro, tamen en plenan familon, kun patron, ido estos edukota pli bone. Jen, tio percepto de tio problemo mi havis ĝis kvin klaso de lernejo.

          Rimarkiĝas interalie, ke denaskan religian senton infanoj ne havas ankaŭ. Mi kreskis en ateistan landon, en ateistan familion, kaj eĉ iometan inklinon al religion mi ne havis. Mi opniis tiam (kaj opinias nun), ke religio estas sensenca absurda elpensaĵo, ke tre profita por iujn potenculojn, riĉulojn kaj ekleziulojn. Kredi je ĝin malprogresaj antikvaj homoj kaj analfabetulojn. Se je religion kredis scienculo, li simple kapitulacis antaŭe opiniojn de profanoj kaj antaŭe de potenciuloj. Tamen en sian laboratorion li estas "spontanea" ateisto.

          .De "Pinaro" ni reveturis al domo, kaj mi jam estis malvarmuman. En tion jaron Moskve oni aranĝis Olimpikojn, kaj mi spektis per televidon raportaĵoj pri ĝin.

Ĉapitro 2

Centro de l'mondo delokiĝas

          Infinita 1980 jaro daŭris. Certe en tion jaron mia avo kaj avino tiel lacis pro konstantan ĉikanojn kaj skandalojn de mia patro, ke koopere decidis disŝanĝis triĉambrajn apartamentojn je Majfestan straton, domon 44, kaj disveturis al diferencajn loĝejojn.

          Laŭ skalon kaj premantan impreson tio evento kompareble al mi nur kontraŭ ruiniĝon de socialista konsorcio kaj Sovetia Unio. Povas esti, ke unua transveturo esti al mi en tian aĝon eĉ pli grandan streson, ol frakaso de USSR en 1991 j. Simile de Leo Kassil (remarkinda sovetia infana verkisto, 1905-70 jj), mi dum mia unua domoŝanĝon ekvidis, ke "centro de l'mondo delokiĝas", kaj mem mia stabila mondo disfalis. Tamen mi havas malpli aĝon, ol Kassil, kaj sekve, mia streso estis profunde.

          Antaue transveturigo de kuireja telerŝranko, de ĝin oni eligis vazojn kaj sakoj de grio. Uzis ĝin, mi aliĝis en malplenan telerŝrankon. Intere ĝin mi ne sensis malvastecon, al mi eĉ ne bezone estis klini kapon. Poste mi eliĝis de telerŝranko, kaj ekvidis, ke el nian ĉambregon fremda homoj enportis aliulajn aĝojn. Mi ankaŭ ne difinis firman deferencon inter siajn kaj aliulajn aĵojn, precipe se en nian domon oni enportis aliulajn aĵojn, kaj poste ien eliris. Mi agis kun aliulajn aĵojn, kvazaŭe ĝin esis mia. Precipe mi ekŝatis globuson, kiun oni starigis apud nian polvohavan rozon, sur la ŝrankon. Mi ne komprenis, kial al mi oni licis flari rozon, sed ne licis fingrumi globuson, ke staris apude. Kaj mi ĉiam revis, ke oni donacis al mi tion globuson. Mi atendis dum tre longan tempon. Globuso oni donacis al mi, kiam mi havis 31 jarojn, kaj tiam ĝin, certe, ne fari al mi grandiozan impreson. Kaj entute neniun impreson. Sekve, ĉiu bezone donaci ĝustatempe.

          La avo kun avino loĝiĝos je Majfestan straton d.30, a.65, em duĉambran apartamenton. La paĝo, la panjo kaj mi loĝiĝos transstrate, Majfestan straton, domon 33.

          Tiam, kiam mi havis nur 5-6 jarojn, mi estis tre etan, por transiris la Majfestan straton, ke estis plenita de flugemajn aŭtojn. Do, mi ne povas vizitis la avinon Anjon memstare. Mi vizitis ŝin, nur se min alkonukis tien gepatrojn. Unufoje tia evento estis blizardavintre. Dum tion vintro mi fantaziis, kvazaŭe mi estas Blizardo aŭ Avo Frosto (rusa Santa-Klaŭso), aŭ, povas esti, Kajo de fabelo pri Neĝan Reĝino, kaj kvazaŭe mi scipovas kaŭzi blizardon kaj neĝventegon. Mia avino havis korpan elektrovarmilon, ke havis regulilon de varmo. La avino doni ĝin al mi en liton, se oni restis min trapasis nokton. Sur ŝian dormotablon staris noktolucerno, ke elfaris kiel duono de terglobo, kun ruĝan grandegan USSR, blankajn aliajn landojn, kaj lazurajn marojn. Alia noktolucerno elfaris aspekte de kristaletoj, sub kiujn brulis ruĝan "tagluman" lampon. Al mi ŝainis, ke tio estas rubeno. Mi rigardis ĝin kaj dolĉe ekdormiĝis.

          Nova loĝejo de la gepatroj estis malvastan "komunalkon" (multofamilian apartamenton, kie kiun familion loĝis nur en unu ĉambron). Krom nian familion, en "komunalkon" loĝis ankaŭ tri familiojn: gemaljunulojn avino Klaŭdia kaj avo Ivano, virino Nina, ke havis krieman bebon, virino Tonja kun ŝian edzon kaj etan filineton Julian. Kun Julian mi poste amikiĝis.

           Nia ĉambro estis etan, simile dormoĉambron. Tie staris ŝranketo kaj du litojn. Naturale, mi prenis ĝin novaĵojn ekstreme negative. Ĉirkaŭ min svarmis fremdajn homojn, brue, malvaste, vico en klozeton, nu kaj tiel plu. Kaj ĉio tio poste grandegan triĉambran apartamenton, kie mi plej ofte sidis nur kun avon kaj avinoj, ĉar la gepatrojn lokiĝis en laborlokojn. Jes. Iomete malfacile, sed mi nenio eble faris.

          La paĉo aĉetis al mi ruĝan lignan incendian ludaŭteton, en ĝia kavojn sidis lignajn fajrestingistojn, vestita de nigraj uniformoj, bronzajn kaskojn. Mi tre ŝatis tiun ludaŭteton, matene la paĉo dismetis fajrestingistojn sur ŝrankon aŭ sur breton, kaj parolis, ke ili nokte suprengrimpis tien, dum mi dormis. Al mi etsis tre interese ludis tiamaniere, kaj fantaziis, kiel ili nokte grimpis ŝrankon. Mi ludis per mian pluŝan urson, kuraciis lin (ne ĝin!), bandaĝis per vindon, nutris per malnovan baterion "Oriono".

          Mi tre ofte promenadis korte, kaj ne volis reveni domon.

          Somere mi trarigardis oranĝan cisternon de priverŝmaŝino, ke staris korte. Mia gepatrojn veturis pro fungoplukadon, plenplukis poliporojn kaj penadis kuiri ĝin, sed poliporoj estis malnovajn kaj rigidajn. Avino Klaŭdia ridis pro tion. Unufoje ŝi invitis mi al ŝia ĉambro. Poste mi ekscias de panjo, ke avino Klaŭdia estis klaĉulino. Sed al mi ŝi tre bone traktis, preskau kia mia avino Anjo, kaj mi ne havas kaŭzojn por mallaŭdi ŝin. Klaŭdia kaj ŝia edzo havis surtablan lampon kun verdan lumŝirmilon. Klaŭdia donacis al mi ĉifitan kaj taŭzitan libron "Kabano de onklo Tomaso", mi legis ĝin, kaj tre kompatis al povran plenaĝan nigrulon, kaj entute ĉiujn sklavojn. Mi ne volas, ke ekzistus sklavojn.

          Ĉi somere, aŭguste, miajn gepatrojn lokigis min en amomenan pulman sanatorion (plumban sandanĝerian ?) kiel lokiĝis en nia urbadistrikton. En tion sanatorion mi senti sin plej malbone. Al mi tie esti tre solece, malgraŭ svarmon. Mi sopiris pri domon. Aliajn infanojn depreni de mi bongustajn fruktojn el gepatrajn donacaĵon. Vartistinojn ne donis al mi mian surtablon ludhokeon. La gepatrojn alportis ĝin tie, sed vartistinojn metis ĝin sur altan ŝrankon, kaj mi ne povas atingis ĝin.

          De komence mi estis sana, kaj kune kun aliajn infanojn ni promenadis korte, suprengrimpis sur la ŝarĝaŭteton kaj ŝipeton, ke elfaris de ferajn tubojn, promienis trans apud strato je ekskurson, kaj ĉirkaŭ kuŝis flavajn, ruĝajn, oranĝajn arbafoliojn. Ĉi tiuj promenadoj ĝojigis kaj konsolis min. Kun unu infano mi amikiĝis, sed mi ne memoras lin nomon nun. Ni planis, kiel forkuris tra fenestron, malsupreniĝe per ŝnuron kaj atingis domon. Mi ne scias, kiel atingis domon, kaj esperis, ke pridemandis pasantojn kaj ili helpis min. Kial mi komprenis, ke forkuris per ŝnuron ne povas esti, mi ekpensis, ke mi povas simple elĵeti sin el fenestron, tiam mi mortis, kaj mia suferadon finiĝis. Tiel, en sesjaran aĝon, al mi unue veni eĉ penso pri memmortigon. Poste la vento transblovis min, kaj mi peze ekmalsanis. Oni kuŝigis min en malvastan "izolejo" kaj trinkigis malplaĉan "oksigenan koktelon". Plej terure estis tion, ke en "izolejon" ĉe min komencis "sensoran malsaton" - por infanon de tio aĝo bezonas ŝanĝo de impresojn, lin ne devas kaj ne povas kuŝi en ĉambreton sen fenestrojn, nenion faris kaj kun neniun diris. Kiam en similan kondiĉon okaziĝis rusa scientisto, revoluciulo kaj granda politika pensisto Nikolao Morozov, kiu sidis en izolan kameron de citadelo Ŝlisselburgo, li okupi sin per sciencon. Sed mi estis malmultaĝon infanon, kaj havis en izolejon eĉ io tipe impresajn halucinojn. Mi savi sin per tion, ke fantaziis, kvazaŭe mi estas kuiristo, kvazaŭe mi preparis ĉiuspecan paston de ĉiuspecaj nutraj produktojn, kaj bakis de ĝi diversajn kuketojn. Finfine, la gepatrojn elprenis min de sanatorio.

          Autune mi surhavis iomete rozkoloran, iomete oranĝan maldikan pluvmantelon. Unufoje por iun infanĝardenan matenfeston al mi devas aĉeti ruĝan flageton, mi kaj panjo veturis al vendejo "Aglido", aĉetis tion flageton, sed revenadis, ni diselektis numeron de aŭtobuso, kaj misveturis en INORS -malproksiman distrikton de Ufao. Vorto INORS estis timigan. Inors - tio estas fremdajn domojn, en kiujn loĝis fremdajn homojn, kaj tien preskau ne veturis aŭtobuson, kaj tie estas mallume. Laŭ ponton, ke transetendis super relojn de fervojo, mi transiris reen, proksime al aŭtostacion, situis apud strato Vologodskaya. Forte ventis, malsupre fajfis trajnojn, rigardis al ĝi de pontono suben esti horore. Mi stringis mano de panjo per sian maneton. Tiam mi tre ektimis, sed kiam mi kun avo denove misveturis tien, jam ne timis tiel forte.

1981

          Januare mi ekvenis al preparaj kursoj por antaŭelernantojn. Ni lernis en brikfaritan unuetaĝon konstruaĵon, ke lokiĝis korte de lernejo N 62. En mian lernejan jarojn en tion konstruaĵon ankaŭ lokiĝis "grupon de plilongata tago". Nia klasoĉambro estis malvaston, ni sidis sur lernotablojn, kaj ĝia benkoj kaj tablosurfacoj estis kunfandita integre. Sur nian lernotablojn ekzistis aperturojn, ke oni faris pro instaladon de inkujon. Sed nian bastonetojn, hoketojn kaj kvadratetojn ni skribis jam per globkrajonon. Tiam ankoraŭ oni diskutadis, ĉu estas bezonata en malsuperajn klasojn skribis per skribopaston. Oni supozis, ke globkrajono, distinge fontoplumon, malbonigis skribmanieron. Tial en kajerojn tiam ankoraŭ estis sorbapaperetojn. Tiojn kursojn mi perceptis pli kiel infanĝardeno, ol kiel komencon de lernejojarojn. Sur vestoŝranketojn kuŝis tablaludojn, inkluzive ludhokeon kaj puzlojn. Tre ofte nia instruistino, kiu konis, ke mi voĉlegas facile kaj emfaze, donis al mi infanan libron "Rakontoj pri Leninon", por voĉlegon antaŭe nian grupon. Mi voĉlegis ĝin tre longatempe, kaj instruistino tiutempe trikis ŝtrumpeton. Ŝi laŭdis min pro tion voĉlegon.

          Mi kalkulis pli malbone, ol mi legis. En ĉi tion preparejon, kaj poste ankaŭ en lernejon, odoris kreton, oldan lignon kaj rustan metalon - tipa lerneja odoro. Oni devigis nin surhavis uniformon nur en unuan klason, sed en la preparejon ni venis pro lerni en propran veston. Al mi oni aĉetis la laktolan verdan kason por kartonajn vortojn, kaj garnituron de tiuj vortoj kaj silaboj. Ĝin mi devis esti eltranĉis de kartono kaj dismetis inter poŝojn de la kaso. Oni aĉetis al mi helbluajn kalkulobastonetojn, modlopaston kaj alian lernejan aĵojn. Mi vizitis la preparejon, dolĝe antaŭeĝue, kiel mi fariĝis lernanton de unu klaso. Tamen mia sano denove perfidis min. Mia nazo ŝmacis, iufoje mi asfiksiiĝis. Kelka da petoluloj iufoje tuŝis min, kaj ne ekzistis ion sisteman moleston de mi. Precipe memorfiksis al mi la tiun preparejon primavere. Ni ĉirkaŭkuris je straton dum paŭzoj inter lecionojn. Ni vizitis la preparejon ne ĉiutage, tamen laŭ la horaro.

          Somere de tiu jaro ni denove veturis al ripozdomo en regionon de urbo Birsk, ĉi-foje - al lago Ŝamsutdino. Ĉi-foje kune min veturis paĉo kaj panjo. Ni loĝis en somerdomon, kaj sur ĝian fenetron ĉirkaŭvagis ĉi tiu "granda, longa, malvigla kulo", ke fama rusa verkisto Nikolao Gogol en verkon "Mortaj animoj" nomis "koramoro". Mi mispensis, ke tio estas "malaria kulo", kaj timis, ke ĝi pikis kaj infektis min. Komence al mi estis iomete enue. Skandaloj inter paĉon kaj panjon daŭris, kaj iom post iom ĝi komencis entiri min al ĝia orbito. En kantinon la paĉo trudis min maĉadis perfekte nemanĝeblan, kvazaŭe kaŭĉukan kotleton - kaj li fervore observadis pri tion, ke mi plenmaĝis kotletaĉon ĝis lasta peceto. Mi memorigis, ke eĉ plej malgrandan kontrediron li ne toleris, postulis plenan humilecon de ĉiu ĉirkaŭulojn. Nun mi komprenas, ke tial patra molesto kontraŭ idon radikis en klerikajn fitradiciojn de patriarka familia ordo. Revolucio de 1917 j. militproklamis kontraŭ tiujn fitradiciojn. Sed poste reakciulo Stalino restaŭros tiujn fitradiciojn, kaj hodiaŭ tiuj fitradicioj estas parto de oficiala ortodoksoklerikala "nacia ideologia" de Rusio. Ĉiu ofendata infano devas kompreni tion! Sed tiam mi ne komprenas ĝin. Por trudis min plenmanĝis tiun kotleton, mi patro ne avaris difini tutan horon! Sed mi fizike ne povas manĝis ĝin, kaj mi ekvomis. Ja mi ne faris tiu intence! Kio mi povas fari, se tiu naŭzis min? Tiam la patro unufoje (sed tute ne lastfoje!) furioze ekkriegis kontraŭ min per abomenan sakraĵojn, kaj pro timon la mia koro premiĝis.

          En ripozdomon oni ekregistris min al infana biblioteko, kaj alportis al mi unu remarkindan libron. Nun mi ne memoras ĝian titolon, kaj ĝian enhavon estis tian: antaŭelernantoj kaj unuaklasuloj sekrete interkonsentis pri ne obei kaj rezisti kontraŭ ilian gepatrojn. Naturale, en tiun libron konduto de infanoj oni kondamnis, ilian komploton poste malkovriĝis kaj nenion bonan alportis ilin, kaj poste ili repaciĝis kun gepatrojn. Sed mi eĉ sekunde ne alkredis al tiu moralismo. Tamen ideo pri tion, ke oni povas kontraŭestari gepatrojn per interkonsenton aŭ eĉ komploton de infanoj, ekstazis min. Jen ĉi tiu libro estis unuan paŝon, de kiu komenciĝis mian emancipadon de sklava konscio. Sed, certe, tiam ĉi tio ne venigis al iuj praktikaj agojn, al ribelo. Ni, kiel ordinare, promenadis kun paĉon en arbaron, voje mi trarigardis konstruajn teknikaĵon (nova komplika vorto - katerpiler!), vizitis kinejon kaj liberaeran dancejon (kie oni kantis: "Kiel kara al mi estas betula lando, kiel kara al mi estas framba aŭroro"). Ni akvoplaŭdis en varman lignomuron "ranejon" borde lagon, la paĉo naĝis kaj akvoplonĝis. Apud tiun "ranejon" li decidis ekfoti nin. Mi staris vestita nur humidan blankan bankalsoneton, kaj mia humoro estis tiam favan. Sed la patro kriis min kaj postulis rideti. Kaj laŭ ĉi fotografaĵon mi ridetaĉis per artefaritan, kurban, elsuferitan rideton. Eĉ nun, kiam mi spektis ĉi fotografaĵon, mi sentis sin honte kaj humiliĝe kontraŭ mian homan dignon. El ripozdomon ni revenis domon per nian aŭton. En tiu jaron al mi estis antaŭedestini fariĝis lernanton, unuaklasulon.

          Septembro. Unufoje en unuan klason! Inaŭgura parada lernantliniilo. Ni, lernontoj, apelas laŭ spalirojn. Ni alportis florojn al skulpturbusto de Lenino. Mi sentis pietaton al grandeco de tiu persono.... Do, mi estas leranto de lernejo N62. Mia unua instruistino estas Helena Grigorjevna. Al mi ŝainis, certe, ke ŝin estas plej saĝa virino de tuta mondo. Sed al panjo, kiel ŝi rakontis al mi poste multo da jarojn, instruistino fari impreson de virino, ke havas sensanan vizaĝakoloron kaj raŭkan, krudetan, trafumitan voĉon. Mi memoras du severajn replikojn de instruistino - "Estas bezone skribi JHI kaj SHI, uzate litero I. Skribis tiuj per literon J estas serioza eraro! Tre serioza!!!", kaj ankaŭ tiun alvorton: "Se al li eĉ SKRAPI paliso sur kapon, li agis laŭ sia maniero." Ni havis kvingradan sistemon de lernaj notoj, kaj "paliso" signifas malbonan noton "unu". Sed mi ne sciis, ke oni povas ĉirkahskrapi lignan palison per skrapilon. Do mi ekopiniis, ke "paliso" estas malbonan noton, kiun Helena Grigorjevna volas SKRIBI ne en taglibron, sed rekte sur frunton de kulpulo. Kiam mi ekimagis ĝin, mi komencis nereteneble ridi. Mi penadis moderigi tiun ridon, sed ĉu tio estis eble? Rido disŝtormis pro tion tre forte! Kaj jen ŝi ekskribas en mian taglibron: "Li ridas dum leciono. Pro konduton - noto du!" Kaj kiale devas esti tiel ridigis min?

          26 decembro 1981 j. - en taglibron, ke tenadas de 1 decembro - enskribo je varieman kurbaĉan skribmanieron: "Morge estos abiofesto en 9 horon de mateno.".

          Mi alestis novjaran feston, en kulturpalacon nomis "Sergo Orĝonikidze". Ni gajis, Avo Frosto kaj Neĝulino disdonis donacojn, infanoj rondodancis. Sur placo antaŭe palacon lokiĝis glacia urbeto, ke ŝanĝbrilis de lucernoj kaj inkluzivis grandegan abion. Laŭlonge aleon ankaŭ oni lokigis belajn glaciafaritajn figuretojn. Dum postaj jaroj skulptaĵon jam ne ekzistas, sed oni lokigis lignoladoan bildohavajn ŝildojn. 1981 jaro ankaŭ daŭriĝis tre longe.

1982

          Januaro. El la taglibron de Rolniko Konsto. Kolumno "lernofakoj" estas plenigigita laŭ panja skribmaniero. Matematiko, legado, skribado. Numerojn de ekzercoj kaj paĝoj. Slojdo: bezone alporti novajn Venkofestajn bildkartojn, lernan konstrukcian garnituron. Gimnastiko. Eksterklasa legado. Pentrado.

          Noto de Helena Grigorjevna de 11 marto: pli pure tenu lian taglibron!

          16 marto: alportu mono, 6 rublojn.

           25 marto - matenfesto en 10 hor.

          8 aprilo, de 12 horo al 13 - akumulado de makulaturo. Tio estas tre interesan okupon. Matene sur straton estis malvarme kaj tenebrete. Panjo kaj avino helpis min kolekti staplon de malnovaj gazetoj el varejan ĉambreton, ni vindis ĝin per ŝnuron, kaj mi alportis ĝin al la lerneja korto. Panjo rakontis al min, pro kio oni akumulis makulaturon - oni recikladis ĝin kaj poste faris novajn librojn. Mi ŝajnis, ke eĉ tiam en lernejon oni donacis al mi la diverskoloran libron, ke havas bildojn. La libro rakontis pri insektojn. Ĝi rakontis pri bombokarabon, ke pafas per varmegan likvon, defendi sin kontraŭ malamikojn, rakontis pri mimetismon de bastonetinsektoj, kaj eĉ pri vespeskajn muŝojn, kiu per striita koloron ŝajnigis vespojn, kaj ĝin neniu tuŝas. La tiu libro estis mirinde interesan. Mi memoras, ke mi stringas ĝin en manon, kaj malsupren laŭ Arkitekta strato jam kuras, lirlas riveretojn, kaj mi rakontas al la panjo pri la libreton, admiris arbojn, kaj aero de primavero ebriigas al mi ĝojon.

          14 aprilo: gepatraj kunveno en 7 hor.

          15 aprilo: "Kial li ne faras rakonto pri ekskurso?" Kien ja oni direktis tiun ekskurson? En parkon de Venko ?

          Fino de majo - ferioj!

          En tiuj jaroj ĉe min ekkomencis elfalis la dentoj, kaj anstataue elkreskis novaj. Elfalitajn dentojn mi kunmetis en plastan rondan kesteton, ke antaŭedestinitis por fiŝhokojn. Mian dentetojn kuŝas tie eĉ hodiaŭ.

          1 septembro - ni komencis novajn taglibrojn.

          REGULOJ POR LERNANTOJN DE I-III KLASOJ.

          Diligente lernu. Ne malfruiĝu. Partoprenu en laboron. Zorgu lernejohavon. Gimnastiku sin. Multe legu, lernu en iu rondeton. Sekvu tagordo. Utile daŭriĝu libertempo. Salutu, cedu al pliaĝuloj, sekvu vojregulojn. Obeŭ gepatrojn kaj pliaĝulojn. Amiku al gekamaradojn kaj zorgu pri etulojn. Plenumu postulojn de instruistoj kaj de deĵorantoj.

          KIEL PRAVE SINTENI EN KLASCHAMBRON.

          Se en klasĉambron venas plenaĝulo, ĉiuj kune stariĝis... Estas devigita stari rekte, brakoj teni vertikale. Estas devigita sidi rekte. Manoj sur lernotablon, piedoj sur laton. Ĉirkaŭparoli kaj ĉirkaŭrigardi estas malpermesita. Diris al instruiso bezonas starite. Elirate al tabulo, ĝustigu lian uniformon. Zorgu lernotablon!

          Jes, pravis kamarado Trockij: "Infanojn aperiĝis al mondo, kaj havis heredon de biologiaj, arbaraj, stepaj, animalaj instinktoj, ke kreskis kaj plifortiĝis kune kun ilin korpon. Sed ĉio "plenaĝa" vidakre kaj senindulge enŝovigis ilin en civilizon. Kaj vivo de infano transformiĝis al fortega lukto inter nian prabazon, homan biologian materialon kaj nian senharmonian, senkonkordan, sed terure postuleman kulturon."

          Sed mi daŭras eltiraĵojn el la tagliblon.

          Por slojdon alportu modlopaston. Parkeru versaĵon. Parkeru vortatrajn vortojn.

          23 septembro majuskla enskribo: ESTONIO. Tiun landon mi devas prezentigi dum matenfesto en solenejo. La matenfesto dediĉis amikecon de popolojn de USSR, ĉar 30 decembre plenumiĝos 60 jaroj de establotago USSR. Al mi kaj panjo bezone elfari estonian nacian kostumon kaj kunglui ĉapelon de papero - laŭ bildon. Parkeru respektivan versaĵon. Kiel mi emociiĝis! Preskau raŭkiĝis! Sed versaĵo dum matenfesto ne forgesis.

           9 oktobre ruĝa noto: "Sabate - al 12 horo ".

          13 oktobre - MALFRUIGHIS AL LA LECIONO! Kiel malhonore. Unua leciono estis - skribado. Mi ronĝis globkrajonon. Kaj kiom globkrajonojn mi jam finronĝis kaj perdis...

          15 oktobre -TONDU HARARON! Pro legon mi havas noton - 5/5. Ĝoje, sed nekomforte.

          19 oktobre, legado - rakontoj de Nosov.

          21 oktobre - KIAL LI NE HAVAS NOTOJN EN NATUROBSERVADAN TAGLIBRON? Tio signifas, ke pro tiun natursciencan lecionon mi havas noto paliso (unu) kaj kvar pro alian taskon. Tio estas interesa situacio.

          7 novembre - oktoberfesto, datreveno de Granda Oktobra Socialista Revolucio. Tiotage Leonido Breĵnev lastfoje supreniris sur festan tribunon de maŭzoleo. Oni aranĝis militparadon kaj manifestacion. Tiujn militparadojn estis tre interese, kaj mi plaĉis spekti ĝin per televidilon.

           10 novembre - forpasis Leonido Breĵnev, ĝenerala sekretario de CK KPSU. Mi iomete bedaŭriĝis.

          12 novembre - al slojda leciono alportu cirkelo, gluo, alumetoj, kartono, albuma folio.

          18 novembre, matematiko - noto TRI !

          Plenaĝuloj diris, ke nun fariĝis ĝeneralan sekretarion Jurio Vladimiroviĉ Andropov. Li volos plifortigi disciplino. Simile Helena Grigorjevna en nian klason.

          15 novembre - hodiaŭ oni televidigis sepulton de Leonido Breĵnev. Li havis tre multkvanton ordenojn kaj medalojn, ke kuŝis sur ruĝajn velurajn kusenetojn. Ĉiuj portadis florkronojn kaj estis tre tristajn. Oni salutpafadis de kanonoj.

          23 novembre - KIAL MALFRUIGHIS AL LA GIMNASTIKO? "Ni skri-ba-dis, ni skri-ba-dis, ni-aj fin-groj la-ci-a-dis." Kantado: pentru bildeton por kanton "Triopo da tankistoj". La joviala dika instruisto ludas pianon. Kanteto "Peĉjo kaj Lupo"... Kantinstruisto parolas al babilaĉajn knabinojn: "Amikinoj, strangas vere!" Tio parafrazo de Krilova fablo: "Amikin, ĝi strangas vere, Ĉu laboris vi somere?" Tre sprite kaj ridinde.

          Mi abonis tiam komiksa revuo "La amuzajn bildonetojn". Tie estis "amuzajn hometojn" - mekanikisto Memfariĝo, amuzisto Nesciulo, pentristo Tubo... Mi memoris unu revuan verko - pri tio, kiel "amuzajn hometojn" flugi kosmon, kaj interbatalis kontraŭ malamikan kosmaŝipon, ke aspektis kiel fera drako. La drako atakis unuan, ĝi havis kurban gladon en manegojn, kaj irizan gasan voston. En alian numeron de revuo priskribis aventurojn de la du knaboj, ke batalis kontraŭ bando de la batko Mahno (t.e. "paĉjo" Mahno, 1888-1934 - fama gvidanto de Ukraina anarkiista movado). Laŭ tiujn bildojn Mahno aspektis tre interese - li surhavis ŝafidpelton ĉapon, burkon, okulvitrojn kaj longan hararon. Li prezentis ne koleran, sed ridindan. Liaj kunbatalantoj aspektis kiel stiligitajn banditojn de soveta kinofilmo "La edziĝfesto en vilaĝon Malinovkon". Mahno ĉirkaŭveturis sur taĉankon (mitralarmitan ĉevalveturilon). Du bubojn elkuris de brutejo, kien Mahno malliberigis ilin, kaj poste alligis grenadojn al pordo de Mahno, kaj faris aliajn similiajn atakojn. Kvaze iuj anarkiistoj. Sed efektive tiuj knaboj estis junajn bolŝevikojn. Kaj kiam buboj atingis dispozicion de ruĝaj trupoj, oni adeptigis ilin en komunistan Organizon de Junaj Pioniroj.

          "La amuzajn bildonetojn" mi foliumis, kiam tre forte malvarmumis, kaj kuŝis, havite altan temperaturon, en loĝejon de panja gepatroj - avino Sofio kaj avo Eugeno. Veni tempon rakonti ankaŭ pri ilin. Loĝis ili kontraŭ nian malnovan domon (Majfesta strato - 44), apud kinejon "Venko", en duĉambrojn loĝejon, kune kun panjan fratinon Milaon. Fenestroj de ĉi tiu loĝejon rigardis al dezerta korto, kie situis arko - kaj mi nomis korton "arka dezerto". Do, en loĝejo estis tre silente. Centra hejtado estis tre varmegan. Reala nomo de mia avo estis Zeliko, sed en familion rondon kaj inter laboristojn de uzino, kie li laboris kiel kunordiisto, ĉiuj nomis lin Eugeno. Mi ankaŭ nomis lin "avo Eugeno". Li estis maldika, altkreska, tre silentema. Plaĉis spekti futbalon kaj hokeon per nigrablankan televidilon. En tiun loĝejon min vekis sonoj de USSR himno el radiosendilon. Avino Sofio, dommastrino, estis tre dikan, ŝi preskau ne povas piediris, ĉar ŝi havis sukeran diabeton. Ŝi tre ŝatis grumblis min kaj komparis mi kontraŭ moralamodelan knabon, ŝian najbaron Ĵuravlevon, kaj mi pro tion ekmalamis tiun knabon, kvankam neniam vidis lin. Unufoje avino Sofio koleris al mi pro iun mian petolon, kaj ĵetegis malsupren mian ŝatitan ludopafilo, ke havis lignan kolbon. La ludopafilo albatiĝis plankon kaj ekrompiĝis. Pro tion mi repagis al avino. Unufoje mi demovis de sub ŝin seĝo en kuirejon, kaj anstataue seĝo ŝi eksidis plankon. Duafoje mi ekmiksis al ŝia teo miksaĵon de salo kaj sukero, kaj estis malplaĉe trinki ĝin. Mi ekkomprenis, ke kontraŭ plenaĝulojn mi povas rezisti. Unufoje, somere, mi ŝtelis 20 kopekojn sur polurtablon de avino Sofio. Tiam averaĝa salajro de soveta inĝeniero estis 200-250 rublojn, prezojn estis tre malaltajn kaj stabilajn, kiel fizikajn konstantojn - mi ne trograndigas! Ekzemple, panbriko ĉiam - 20 kopekoj, trolebusa bileto - 5 kop, glaso de siropakvo - 3 kop, glaso de sodakvo aŭ alumetujo - 1 kop, k.t.p. Ni havis neniun inflacion. Tamen ni havis varan deficiton. Sed glaciaĵo ne estis deficitan varon. Mi plenaĉetis plej malmultekostan flavan glaciaĵon po 7 kopekojn, kaj satmanĝis ĝin - kaj poste tuj ekmalsanis anginon. Plie mi neniam ŝtelis.

          Kiam mi estis malvarmumita, tiam, certe, ne petolis. Mi kuŝis sub pluman kusenegon kaj asfiksiiĝis, la panjo faris al mi kupan proceduron, kaj unufoje dum tio, senintence, ekverŝis al mi duo da gutoj de brulita alkoholo. Al mi estis dolore kaj time, kaj mi komprenis, ke tio ne estas intence. Onklino Milao ankaŭ vartis min. Mi ŝatis ŝin. Ŝi estis filologon, absorbiĝis arton, kaj havis libretojn kun belajn bildojn, diversajn multkolorajn bagatelaĵojn, diafilmojn. Kiam mi estis sana, ŝi promenadis kune mi ĉirkaŭ parkon, kaj rakontis al mi multe interesaĵojn, kaj ankoraŭ ŝi plenkudris al mi muson, ke havas okulojn, elfarita de bidoj. Mi sidigis tiun muson en ŝrankon, kie stokis sakojn de grioj. Tio loĝejo mi vizitis antaŭetempe, kiam mi vivis je Majfestan straton - 44. Panjo forkuris tien kun mi sur siajn brakojn, se la paĉo speciale senkore mokis kaj blasfemis ŝin. Unufoje li venis tien, por revenigis ŝin, kaj frapegis al la pordo per pugnojn. Mi tre timiĝis kaj kaŝiĝis sub litkovrilon (Timigino !!!). Sed, certe, li ne estis Timiginon tiam, kaj unufoje eĉ savis min dum brulego. Forirante de avino Sofio vespere, la panjo unufoje malfermis pordon, kaj ekvidis, ke ŝtuparejo estis plenfumita. Malsupre brulis iuj lignajn balailojn. Venis fajrobrigado, ni sidis ĉe malfermitan fenestron kaj spiris, elŝovite niajn vizaĝojn strate. La paĉo venis trans fumon, preni min surmane, vestis sur mia vizaĝo malsekan viŝilon, kaj eltiris min korte. La incendio estis ŝokon por min.

          Resaniĝe, mi denove ekvenis lernejon, kaj ĉirkaŭiris trans ĝin mallumajn koridorojn. Mi spiris per buŝon, ĉar mia nazo misspiris.

          24 decembre por slojdon ni alportas malplena ovo kaj kolora papero - ni volas elfari novjaran ludilon, kaj 25 decembre - ni pentras novjaran abion! Proksimiĝis ferioj.

          Enskribo 30 decembre: venu lernejon 11 januare al 9 h 30 min. Deziraĵojn, ke skribis en mian taglibron Helena Grigorjevna: "1. Lernu laŭ noton kvin. 2. Zorgu pri staturon. 3. Pli estadu en liberan aeron kaj ludu en movlertan ludojn." Lasta deziraĵo mi eĉ superplenumis - sed nur en 1990-j jarojn...

1983

          Enskribo de 15 januare: "Kial gepatrojn ne ĉeestis je gepatrajn kunvenon?". Pro tenadon de taglibron - noto tri.

          17 januare al 4 horojn - en pionirĉambron kune kun gepatron - SHAKLUDO! Ho, kia interesa estis tiu vizito en ŝakludan rondeton, en urban kulturpalacon! Kiajn komplikajn enigmojn taskis ŝakluda preparisto al ni! Kiel lukse oni dekoraciis vestiblon, kiajn belajn elektrofajreton glimis sub ĝian ŝtuparon! Kia belega estis la vintra ĝardeno de kulturpalaco! Ĉiuj rondetojn por edukon de infanaj kapablecoj estis en USSR aŭ tute senpagoj aŭ pro iometan, simbolan pagon. Nun nia popolo perdis tiuj kapabloj, kaj mi tre bone scias, kiuj estas kulpuloj de tio - al komerceco, al neakireblo de klerigo por malriĉulojn alkondukis restaŭristojn de kapitalismo. Malfrue vespere mi kaj la avo, veturadis de kulturpalaco, eksidis en misnumeran aŭtobuson, kaj denove misveturis en timindan, mallumon, dezertan INORS laŭ Industria ŝoseo, ĝuste - al aŭtobusa stacio Gastello. Nikolao Gastello - estis heroa sovetia piloto, ke 26 junio 1941 j. pereis, direkte sian rompiĝitan aviadilon al amaso de naziaj tankoj.. Mi kaj avo pene elveturis de stacio Gastello, ĉar aŭtobusoj tie venis tre malofte.

          18 januare - kurbaĉa enskribo en taglibron: "Civila defensivo, estis bezone mezuri larĝo de sia vizaĝo". Jen, tiutage oni devigis nin survesti gasmaskojn, kaj kuradi ĉirkaŭ sportejo, kaj poste oni kondukigis nin en subterejon sub sportejon, en bunkron, kaj rakontis pri nuklean bombon. Evidentiĝis, ke Ufao inkluzivis en 40 urbojn, ke Usono skizi por nuklean bombardadon. Kiel terure tio estas! Tial estas bezone la civila defensivo. Popularan broŝuron pri amasmortigan armilon nomis "TIO DEVAS SCII CHIU!". Inkluzive ĉiu infano - duoklasulo.

          Interalie, ĝuste rilate nukleaminacon mi unufoje ekaŭdis vorto "KOMPUTILO". Mia panjo rakontis al mi, ke tio estis grandega elektra maŝino, ke havas ruĝan butonon. Sovetio kaj Usono havas tiun maŝinon. Ĝi direkti al atomaj raketoj. Se iu premos la rugan butonon, tiam raketoj ekflugos, kaj komencos atoma milito. Tio probable en iun momenton, sed niaj radaroj detektos al malamikaj raketoj, kaj niaj zenitistaj de-batis ĝin, kaj poste ni reatakis Usonon. La usonano scias tio, kaj timis ataki USSR, kaj ni ne volas ataki Usono, ĉar ni elpaŝis pro pacon. Nia sociala reĝimo estas plej bona en ĉion mondon, tial ni senperforte venkos Usono. (Reale tio evidentiĝis male. Sed ĉu okcidenta mondo multe gajnis pro tion? Ĉu pli bone por Okcidenton rilati kun landon, ke havas mezepokan dekstran ideologion, simile de Pobedonoscev?. Nun mi opinias, ke progresema inteligencio de Okcidento kaj Rusio devas unuiĝi pro reziston kontraŭ reakciulojn.) Panjo ankaŭ rakontis al mi, ke jetoj, restis brilajn postsignojn ĉiele, aviadis super Ufaon, por Usono ne surprizis nin.

          Laŭ televido tiam oni aperigis samajn raportaĵojn: timindaj usonaj bombaviadiloj, ke havis vostojn de nigra fumo (sovetiaj aviadiloj havis senkoloraj fumvostoj). Oni televidis raketojn, ke havis pentritajn ŝarkojn faŭkojn (al mi estis timinda tion usonmilitaristan "humuro"), kaj plej ofte oni televidis nuklea eksplodo, ke aspektis kiel fungo. Oni instruis al ni, ke estas bezone antaŭetimi de intensa eksplodo sub nubojn, sed se iu rimarkis ĝin, estas bezone tuj kuŝis vizagosuben. Ne estas mirinde, ke sub tian trudeman propagandon al mi komencis ŝajni en ĉiun nubon ĉapelego de nukleafungo, kaj tre ofte sonĝis nukleamiliton. Al multkvanto da miaj gesamaĝuloj de USSR kaj Usono ĝin sonĝis, tio estis inkubo de nia generacio, ke poste reflektis en filmon "Terminator". Jen ĝuste tia sonĝo, kiel havis Sara Konnor en tiun filmon, plurfoje vidis ankaŭ mi. Pli longe ol du horo en tiun sonĝon super Ufaon iom post iom disvolviĝis nuklean fungon, brilis konstruaĵon, freneziĝintajn homojn ĵetiĝadis inter stratojn, survestadis gasmaskojn, serĉis rifuĝon, kaj mi serĉis inter popolamason mian panjon, ke ekperdiĝis.

          20 januare. La slojdo: alportu teleron, amelan gluon, gazeton. Ni elfaris teleron el papermaĉaĵon, surglue papero al telero, laŭ kelkaj da tavolojn. La avo loĝeje helpis min, la avino Anjo ekkuiris amelan gluon.

          22 januare - laŭ legoleciono "Rakontoj pri Leninon ".

          21 januare - alportu unu rublo.

          24 januare - alportu fekaĵo en kestetojn, por analizon. Kia aĉaĵo...

          27 januare: pro konservadon de lernolibrojn - noto du! Ĉu mi ŝiris librokovrilon?.. Kiome domaĝe... Laŭ radiosendilo oni diris pri malamikajn raketojn "Perŝingo-Du". Ĝin oni pentris en gazetojn.

          29 januare, eksterklasĉambro legado - mi tralegis dum ferioj 67 librojn. Kontre tiu nombron Helena Grigorjevna surskribis per rugan inkon: "VI ESTAS BRAVULO!" Mi sentis sin heroon. Estas utile kaj interese legi librojn, oni laŭdis mi kontraŭ ĉiun klason. Sovietlando estis plej leganteman landon en mondon. Tio estis bonege, ĉar inter analfabetecon, inter restriktamensajn filistrojn, inter spiritan grizecon ĉiam venkis nigreco, venkis agresema ksenofobia, venkis bruna pesto de faŝismo. Mi alvokis okcidentan publikon mediti pro tion, spekte nunan kulturan staton de Rusia, spekte disfalon de ĝia kleriga sistemo.

           1 februare, mardo - alportu pro tagmanĝojn 7 rublojn. Oni konukigis nin en mangejon popare, kolumne, kaj ni iris, interpreni manojn. "Vi estas akvotrinkaĉo" - diris mangtabla najbaro al mi, kaj ŝanĝis lian kompoton kontraŭ mian griaĵon

          4 februare, vendredo - bezone kunglui de papero triangulan prismon. Ho, kia malsimpla tasko estis - plenkonturi ĝia ŝablono sur paperon!

          12 februare - oni taskis plenpentri papilion. Plenfarbis kampanulojn... Trovis bildetojn pri printempon...

          Primaveraj ferioj... 1 aprile - bezone reiradu en lernejon. Alportu 4 fasketo de kalkulajn bastonetojn, po 10 kalkulajn bastonetojn en ĉiun. Parkeru verseton "La avo Mazaj" (de Nikolao Nekrasov, 1821-77, rusa poeto). Rakonto "La pasero" laŭ legado - noto kvin !

          26 aprile - printempa ekskurso.

          .... Plenpentru majfeston.. Lecioj laŭ reguloj de voja movo. Iru laŭ vojrando, renkonten vojmovon. Ruĝa lumo de semaforo signifas, ke transiro estas prohibita! Pri tion al ni poste oni aperigis kinofilmon, en solenejon. Knaris kinoprojekciilon, estis interese. Ne ludu strate, se tie estas glite! Domtasko: plenpentru iun vojsignon.

          9 majo - La Venkofesto....

          14 majo, sabato, mia naskiĝotagon - ekserklasĉambra legado pri pionirojn.

          Somere de tiu tago mia gepatroj metis min en tagan lernejan ripoztendaron. En niajn lernejan klasĉambrojn oni lokigis faldeblajn litojn, kaj tage, dum "silentan horon" ni dormis sur ĝin. Tio estis iomete malbone - mi ne povis ekdormi, kaj sentis enuon. Iufioje knabojn interĵetis per kusenojn, se taĉmentestro eliris. Vespere mi direktiĝis al avo kaj avino, al Majfesta strato - 30, sed frue matene reen venis al lernejo, al tio ripoztendaro. Mateno komencis tie de ĝenerala gimnastiko sub liberan aeron (por mi ĝin estis iomete malfacile), poste mi iradis kolumne, popare, interprene manojn, al ĉiuj kulturaj aranĝaĵoj - je kino, ke oni aperigis en kulturpalaco "Ordĝonikidze", en parkon por ekskurson, kaj tiel plu. Agordo estis duonmilita, ĉiuj komandoj de taĉmentestroj kaj edukistoj postulis plenumi precize. Mi laciĝis kaj sentis mankon da fizikaj povoj. Sed aliajn knabojn posedis abundon da fizikaj povoj, kaj dum ĉiu oportuna momento ili petolis. Ofte ankaŭ mi okaziĝis objekton de iua petolaĵoj, sed mi perceptis tio, kiel ŝercon.

Ĉapitro 3

Tie, kien eĉ birdo ne flugas.

          La gepatroj decidis deporti min en tiun ripoztendaron, por plenfini transveturo el komunalkon (najbarhavitan loĝejon) al nia nova loĝloko - en mikrodistrikton Beloreĉenskij ("distrikto de Blanka rivero"), je Auroran straton, en duĉambran apartan loĝejon de norma betonopanela domo. Ĝis tiun transveturon mi unufoje vizitis mikrodistrikton Beloreĉenskij, kune kun la paĉon. Tio estadis vintre. Distrikto estis nova, multietaĝodomoj elstaris inter unuetaĝajn dometojn de privata sektoro, kaj transe de Aurora strato ekkomencis la densan arbaron. Nun oni konstruis tie "Prezidento-hotelo", sed tiam tio estis virga originala naturo. La pina kaj acera arbaro kreskis sur montoflankojn, kaj malsupre fluis rivero Ufimka (Ufaeto). Ĝuste en tion lokon Ufimka enfluis en riveron Belaja. Tiam ekzistis totalismon, sed paradokse, ke mi povis tiam libere descendiĝi sob, al glataĵo apud la riveron, kie estis akvokolektoro, kie staris montrilojn "prohibita zono", sed oni havis nenian gardon, kaj ni ĉiuprintempe plukis tie salikajn branĉetojn, kaj somere vizitis pro naturan okzalon. Hodiaŭ, akompane de nekredindaj vortoj pri "evoluon de demokratiaj establoj", tiu zono ĉirkaŭfermita per pikdratan barilon, oni havis amason de gardistoj, vestitaj en nigrajn uniformojn, kaj ankaŭ ŝafhundoj. Reale, ni observas nun ĉirkaŭ barilojn, gardistojn, armitajn homojn, kaŝitajn kameraojn, dratretojn, kirasajn pordojn k.t.p - pli multakvante, ol antaŭetempe. En aliajn rilatojn, ni ankaŭ havas nun restriktojn de liberoj (de gazetaro, de konscienco, de kunvenoj, de elektadoj k.t.p), kaj restriktojn de socialaj rajtoj - sed pri tion poste.

          Mi ne estu distriĝi.

          Vintre, unufoje okazis en mikrodistrikton Beloreĉenskij, mi admiris per belecon de vintra arbaro. La kristala silenco, freŝa frosta aero vertiĝis mian kapon, sur branĉojn de abioj kaj larikoj - la neĝa vestaĵo. Ni vidis pirolojn. Sur arbojn saltis sciuro. Paĉo demandis min: "Ĉu vi volas loĝi tie?". Certe, tiamomente mi ĝoje respondis: "Jes!" Kaj jen ni transveturiĝis.

          Tiale la distrikto estis nova kaj ne traloĝita, en tiun ankoraŭ ne ekzistis kinejon, kulturdomojn, kaj eĉ polikliniko lokiĝis en bolujan konstruajon, korte, kaj ni ankoraŭ ne havis normalajn kondiĉojn por kuracado (en tion "poliklinikon" oni injektis imunoglobulinon al mi). En nutramagazinon oni konvertis duĉambran apartamenton, en unu pordon de nia domo. Tiu domo estis ankoraŭ ne plene konstruita, kaj mi kune kun indiĝenajn knabojn ĉirkaŭgrimpis en subteraĵon, ke similis labirinton. Ni ludis en kavojn, kien oni ankoraŭ ne plenkuŝis gastubojn. Alia nutramagazino lokiĝis en lignan domaĉon, kiaj blokoj eknigris pro malsekan. Somere en nutramagazinon zumadis amasojn da muŝoj, kaj oni vendi du specojn da bombonoj: sfera draĝeo, ke havis flavan farĉon, kaj surŝutitaj de kakaopulvoro "kusenetoj" kun konfitaĵon. Mi ronĝis tiujn bombonojn, kaj ankoraŭ mi tre ekŝatis leki kristalojn da salo, grandpece muelitan. Unufoje mi satmanĝis salon, kaj poste mi ekvomis. Surstrate oni ankoraŭ ne kuŝigis asfalton, estis maltransiritan koton, kaj sur ĝin kuŝis tabuletoj. Kiam mi promenadis laŭ ĝia vojetojn, tiam tabuletoj dronis en koton, kaj mi malpuriĝis sian ŝuojn. Ĉio ĉirkaŭ estis trafosite, trans fosaĵojn kondukigis ferajn pontojn kaj tabulojn.

          Nia nova loĝejo lokiĝis sur okan etaĝon, kaj loĝejon ankaŭ postulis plenkonstrui. Mi memoras, keil ni kune kun la paĉon ĉirkaŭvagis konstruejo, por trovi iuj feraj "anguletojn". Tiam mi implikiĝis inter vortojn "vitravato" kaj "dolĉavato", sed paĉo parolis al mi, ke mi ne devas gustumi vitravaton, kaj ne preni buŝe, alie el mian buŝon ekfluas sangon. Ni vidis prunujon apud konstruejo. Fine, ni plenloĝis en novan apartamenton. La paĉo kune nun panjo loĝis en grandaĉambron, ke havis balkonon, kaj mi loĝis en malgrandan dormoĉambron. Tie staris mian faldeblan tablon, sur ladajn libroŝrankojn staris lernolibrojn kaj beletrajn librojn. Tiam mi unufoje finlegis aventurajn romanojn "Insulo de trezoroj", "Idoj de ŝipestro Granto", " Dekkvinjara ŝipestro". Dum mia legado de "Ŝipestro" finbruliĝis mian hundolanajn duonŝtrumpojn, ĉar mi etendis gambojn al inkandeska reflektilo de elektrohejtilo, kaj forgesis ĉion, absorbiĝe en legadon.

          Mi rekonsciiĝis, nur ekflore fuman odoron, kaj ekvide, ke sur mian piedojn dancas fajro. El bibliotekon mi alprenis admirindan ilustritan libron pri intercivitanan militon, kie oni rakontis pri ĉiujn blankagvardion generalojn, kvankam, certe, tie oni kritikis ilin. ankoraŭ rimarkinda biblioteka libro rakontis pri vegetaĵojn - "Laŭ piedspurojn de Robinzono ". En mian cambron staris ankaŭ kesto por ludilojn. Tiam gepatroj aĉetis al mi ludan tankon, ke laboris de elekropilojn, kaj ludan mitraleton fabrikamarko "Zarnicca" ("Fulmo"). Tiu mitraleto kiel du akvoakvogutojn similis efektivan mitraleton de Kalaŝnikov. Antauetempe mi havis mekanikan ludmitraleton de Ŝpagin, ke havis rondan bareleton. Entute, mi havis multo da diversajn ludajn pistolojn kaj revolverojn.

          La paĉo kverelis kontraŭ la panjon plej ofte en kuirejon, sed muroj estis maldikaj, kaj mi aŭdis ĉion. Je, kiel mi povas ne ekaŭdis, se oni tia laŭte kriis. Kaj pretekstojn al krio estis tre multe, ĉar transveturado, kiel entute ĉiu komplika afero, donas grandan vaston por ĉikanojn.

          Naturale, al mi la transveturado fariĝis vican grandan ŝokon, precipe malfacile mi travivis disiĝon je avinon kaj avon, ke kreskigis min. Nun ili restis en Ĉernikovkon (fabrikan parton de urbo), kaj mi transveturis tiel malproksime. Tiam ankoraŭ ne ekzistis komercacentron "Baŝkiria" inter Ĉernikovkon kaj nian loĝlokon (aŭtostacion "MVD-lernejo"). Transportan rimedojn tre malofte veturis inter du tiujn lokojn, kaj bezone interhaltiĝis sur mezan stacion "La sportejo". Fakte, ni transveturis en alian urbon.

          Kiel mi rememoris pri avino kaj avo, mi tre angoris. Tiu tristo por min asociis iale kun kanton "Ie en mondon, kie eterne froste" - tiu kanto estis popularan tiam. Mi ofte ploris, eĉ ekpensis: kaj kiel iuj homoj mortpendi sin? Mi kunplektis bukleto de ŝnureto, ke elpendis de kurteno, kaj malgaje rigardis ĝin, ĝis iu ne distris min. Amo, ŝato al avo kaj avino divigis min unufoje al aŭdaca aventuro. Ĉiusemajne mi malpacience atendis ripoztagojn, por vizitis geavojn kune gepatroj. Unufoje vendrede mia patro, rompis iale sian antaŭan promeson, rifuzis veni Ĉernikovkon, kaj responde al miaj moderigitaj kontrediroj li plenkriis al mi. Mi interne furiozis. Elire ŝtuparejon, mi decidis, ke nepre elveturis gasti al avino. Tuj! Kapte najbaran knabon ŝtupareje, mi petis lin sonorigi ĉe la pordo de nia apartamentro kaj diris al patro nur unu frazon: "Konsto petis anonci, ke li elveturis al Ĉernikovko, al la avino, kaj petis vin ne maltrankviliĝis". Aude trilon de sonorilo sur supran ŝtuparejon, mi, ne ĝisatende persekutadon de gepatroj, sage impetis al lifto. Post dek minutojn mi jam staris ĉe aŭtostacion. Vojaĝo kun interhaltiĝojn en Ĉerinikovkon estis grandan por triklaslernanton, precipe sub tiam staton de transportaj rilatoj. Vojaĝo finis sukcesplene. Tamen mi ne konsideris, ke mia avino havis telefonon. Kaj kiam mi alveturis, tuj traaŭskultis de avino dolĉaniman riproĉon pri mian forkuron.

          Antaunelonge konstruita lernejo N18 estis superŝarĝita lernantojn, laboris laŭ tri deĵorojn, kaj nian klason nomis "tria JH". Mi estis devigita kutimi al nova klaso, en novan laboran distrikto oni havis pli multe bubaĉojn, ol en oldan lernejon N62.

          El la taglibron:

          Septembre 1983 jaron - 3-j " JH" klaso de lernojo N18, de Kirova distrikto, de Beloreĉenskij mikrodistrikto de Ufao.

          1 septembre, ĵaŭdo: "Leciono de paco. Matematiko. Rusa lingvo".

          2 sept., vendredo: matematiko, rus. ling., legado, pentrado - alportu ĝeloplumo.

          8 septembre, legado: rakontoj "Estu preta" (tio estas slogano de pioniroj), "Unua altaĵo" (pri junan heroinon de Dua Mondmilito - Gulja Koroljevo), "Mara ponardo ". .... ... Naturscienco: pentru kompason kaj planon de ĉirkaŭlokon... Slojdo: alportu milimetrapaperon...

          Gazeto "La pionira vero" de 7 oktobro 1983 j., vendredo. Sur gazetfolion - skribo de avina mano: "Konsteto, tralegu!". Mi legas. "hodiaŭ estas Tago de USSR Konstitucio. Konstitucio de USSR doni al vi rajtojn por senpaga lernado, por elekton de ŝata profesio, al via gepatroj gi doni rajtojn al laboro kaj ripozo. Vi scias: via ŝtato zorgas pri vin de unuaj tagoj de via naskiĝo. Ĉu emociigas iuj el ŝtatajn agantojn en Usonon, Anglion, FRG, ke infanoj de tiuj landoj timis ĉuijn morgeon ? . Demandi sin - kio jam vi faris bonan kaj utilan por nian landon?".

          Ĉu tio estas fanfaronado, malplenaj deklaroj? Sed poste 1999 jaro ĉiuj gazetoj deklamis tiamaniere, sed distingon en tion, ke tiam multo de ŝtataj promesoj estis veron, kaj nun tio estas senfundamenta, kvazaŭepatriotisma mensogo.

          Sed mi ne estu anticipas.

          5 novembre: "Timuro kaj lia taĉmento"...

          3 decembre: alportu 5 rub. 75 kop. Ekstera aspekto: noto kvin, pro tenadon de taglibron: noto 3.

          10 decembre, sabate - alportu 5 rub (pro nutron). Konduto: noto 5

          Decembre: diktaĵo kaj kontrola laboro pro duonjaron.

          1984

          La vintraj ferioj de 31 decembre ĝis 11 januare.

          16 januare, naturscienco: nomu marojn... "Laboro de homoj norde kaj sude".

          Laŭ naturscienco oni devigis al ni registri "Taglibro de observadon" pri veteron kaj atmosferan premon. Premo ni devis ekscii el radiotranslation, vetero - rigarde fenestron, temperaturo - laŭ termometron. Kaj ĉio tio registri en specialan taglibron. Jen estis vasto por ĉikanojn de patro, kaj de instuistino ankaŭ! Ia vanta pedanteco. Al mi ĉi tio neniam plaĉis. Sed naturscienco mem - tre plaĉis al mi!

          La gepatraj kunveno 25-j januare al 7 horoj.

          28 januare: rimarko. "Algluu la taglibron!" - ĉar duone deŝiriĝis la folio... Legado: fablojn, slojdo: modlopasto...

          7-j kaj 8-j februare. Legado: "Malnova puto", "Artemo kaj hundineto Ĵuĉka" (ho, kiome tuŝis min tio rakonto pri dronadis hundeton!).

          9 februare 1984 - mortis Ĵurij Andropov. Posteno de Genseko ekhavis Konstantino Ustinoviĉ Ĉernenko. Li ankaŭ estas Konstantino, kiel mi! Tio estas remarkinde! Sed li estas tre maljuneta, li ofte malsanis.

          13 februare, pentrado, temas pri "Sovetio soldato". Mi preparis al tago de Soveta Armeo. Kiel mi poste klarigis, 23 februare 1918 j. kamarado Trockij kreis Sovetan Armeon, por defendon de revolucia Petrogrado kontraŭ blankagvardianojn.

          Se mi ne eraris, ĝuste printempe de tio jaro okazis interesan eventon, ke influis al formado de miaj sciencaj interesoj kaj mondkoncepto - al nia klaso, al leciono de naturscienco, venis kvinklasulojn de pionira kemia rondeto. Ili tre pasiige rakontis pri kemian, pri transformadojn de substanco, kaj pri tion, kiel eklezio fripone uzis naturaj fenomenoj por trompon da homoj, prezentadis kemiajn reakciojn kiel "mirakloj". Pri tio mi legis kaj antaŭe - en infanan revuon "Ronda jaro". Mi legis tie, interalie, pri faman "miraklon" kun membrulintajn kandelojn, meĉo de kiuj ĉi fraŭdulojn ensorbigis per solvadon de blanka fosforo en volatilan sulfokarbonon. Sulfokarbono dum kelkaj minutoj vaporiĝis (bolpunkto 46,2 C), fosforo kontaktis al oksigeno de aero, kaj okazis membruliĝo. Oni rakontis pri "fajrojn de sankta Elmo", en kiujn nenio "sankta" estas - tio estas simplaj fenomenoj de atmosfera elektro. Mi legis ankaŭ pri eterohavitajn plantojn, kiel sekreciis bruleblajn eteran oleon, ke havis tro malaltan varmigan kapablon por finbrulis planto mem. Sekve, biblia historia pri malbrulan arbuston implicas neniun miraklon, kaj kleriĝis per tute naturajn kaŭzojn....

          Kio estas, en tiun okazon, ekleziulojn? Ili estas profitemaj mensoguloj, profesiaj friponoj, kiuj tute meritas, por laŭ leĝo oni punadas ilin, kiel friponojn. Nun, en 2006 j., gvidanto de ŝtato patronas per tiuj friponojn, laŭ mem profitemaj celoj. Tio multe parolas pri lin mem. Tamen, tio estas kompreneble (sed ne estas pardoninde!). Se tiuj kanajlojn interdividis popolon je regantojn kaj "brutaron", do ili uzas la religion kiel "opio por popolon".

          Kaj mi estas feliĉa hodiaŭ, ĉar dum infanaj jaroj ne spertis religian aŭ mistikan idiotofabrikadon! Se dum unu leciono al lernanto oni klarigas, ke mondo aperiĝis el nebulozon, kaj biologie homo originis el simion, kaj ekzistis naturaleĝoj pri konservadon de energio kaj maso. Sed dum alia leciono, fifamaj "leciono pri ortodoksan kulturon".- ĉu havis kulturon membroj de Sankta Sinodo, ke finbruligis eldonaĵoj de Voltero, Russo, Didro, Golbaho, Gelvecio, Meĉnikov, Tolstoj? - . Do, dum tiuj lecionoj al lernanto oni mensogis nun, ke mondo estis kriita el nenion dum ses tagojn, ke lumo kriita pli antaŭe, ol fonto de lumo - la Suno, ke akvo konvertis al vino, ke iu povis paŝis sur oceanon kaj revivigi kadavrojn, ke raketoj pli ĝuste trafas celojn - kaj mortigas homojn! - se ĝin baptaspergas (rusia teleraportaĵo de 2005 j. - ridegu, tuta mondo!), kaj tiel plu. Kia mondbildo estos en kapon de tio lernanto? Tio estos rubejo, sed ne kapo de moderna homo!

           Distinge de nunaj lernantoj, mi aprenis racian, sciencan kaj harmonie plenformitan mondkoncepton, ke povas doni nur materiismo, nur scienco. Ĉar sciencaj scioj estas proveblaj scioj, kontraŭ de mistiko aŭ religio.

           .Poste lecionon knabojn aperigis klarigajn eksperimentojn - "transformado akvo al vino" (senkolora solvado de indikatoro ruĝiĝis dum miksado per tubeto, ke estis plenigita alkalo), brulado de magnezio (antaŭe fenestrojn de klasĉamro oni kurtenis per nigraj kurtenoj, kaj iĝis iomete hororete), kaj pli unu eksperimento - brakon de dezirantoj, ŝmire vatopecon (rodanido de kalio), oni "vundis" per tranĉilon (ĝi estis malsekigita de triklora fero), laŭ ilia brako fluis "sango" (aperita rodanido de fero), kaj poste oni malsekigis vungon per alian vateton (natria tiosulfato) kaj brako "plenkuracis". Mi venis domon plene admiritan, kaj demandis al panjo alporti stativo kun provtubojn, indikatorojn kaj vazaro pri kemiajn eksperimentajn.

          Kiel la panjo alportis al mi ĉion bezonitan, al mia ĝojo ne ekzistis limoj. La panjo tre atente kaj sentive riltas al mia nova ŝatokupo, kaj helpis al mi per agon kaj konsilon en mian unuan eksperimentojn. Tiam mi eksperimentis kun koloraj substancoj, sed ne piroteknikon.

          Tamen ne estu anticipi.

          Denove en lernejon.

          3 marte: rakonto pri virinojn kaj ŝiajn profesiojn. Naturscienco: sangakonduka sistemo, koro kaj ĝin trejnado.

          14 marte, legado: parafrazu fragmenton, kie lupino trovis hundidon.

          17 marte, slojdo: kolora papero. Lernado: "kiel sturno flugis domon ".

          11 marte, rusa lingvo: "La aĉa anasido". Rakontojn "Primavera", "Monte"...

          20 aprile, slojdo: - kartono, tondilo, papero, butonetoj...

          En pioniran organizon oni adeptigi nin en kolonion de Matrosov. Tiam vivo de lernanto estis strukturita - li trapasis etapojn: oktobroulo (1-3 klasulo), pioniro (4-7 klasulo), komsomolano (supera klasulo), kaj poste kelkaj da homoj povas iĝi komunistojn. Krom tio, nia vivo estis sencohavita - oni supozis, ke celo de nia vivo estas konsruado de justa socio. Tial ni tre longe preparis al tago de adeptigo en pioniran organizon. Ni studis historion de pionira organizo, ĝia programaj celoj kaj etapoj de agado. Unufoje al ĉiu el nin oni komisiis prepari referaton pri iun pioniran agon en nian landon. Mi prelegis pri operacion "La vinko". Tiam la gepatroj abonis al mi revuo "Juna naturalisto", tiu revuo mi legis, have intereson, ĉar mi ĉiam ŝatis animalojn kaj naturon. Kaj jen, mi elligis de tie, ke pioniroj de diversaj respublikoj de USSR interŝanĝis plantan semaĵon, kaj elkreskis de tiuj florojn sur florbedojn. Oni eklaŭdis mian prelegon pri tion. Oni rakontis al ni pri pionirojn - heroojn, ke pereiis dum II Mondmilito, batalite kontraŭ faŝistojn. Oni opiniis, ke adeptigo en junpioniraron estis grava ŝtupo en nian vivon, kaj ni bezonis fieri de titolo "pioniro", kondutis tiel, ke ne faligis tiun titolon. Oni kondukis nin popare, kolumne, al teritorio de MVD-lernejo, kie lokiĝis kolonion, en kiun antaŭe multaj jaroj edukiĝis senzorgeman orfon Aleksanro Matrosov (1924-43). Poste Matrosov fermis mitralan embrazuron de faŝista bastiono per sian bruston, kaj pereiis.

          Ni marŝis en grandan halon preter gardantaron de kursanoj, la medio estis iomete militisma. Ĉiuj maltrankviliĝis, ke en plej responsan momenton konfuzis aŭ forgesis la vortojn de la ĵuro, ke ni multo da tagoj parkerigis.

          Jen teksto de tiu ĵuro - de solena ĵuro de pioniro de Sovet-Unio. "Mi, Rolniko Konstantino, enpaŝe en vicojn de Tutunia pionira organizo, ke nomigita honore de Vladimir Iljiĉo Lenino, kontraŭ vizagon de siaj kamaradoj solene ĵuras: pasie ŝatos sian patrion, vivos, lernos kaj luktos, kiel testamentis grandan Lenin, kiel instruas la Komunista Partio, ĉiam plenumis leĝojn de pioniroj de Sovet-Unio."

          Nune mia patrio, Sovetio, plie ne ekzistas, kaj tiel nomata "nova Rusio", ke havis mezepokan ŝovinistan kaj ortodoksan ideologion, eterne restis fremdan al mi. Mi anticipas, ke kvazaŭepatriotaj diros: ne licas vivi en landon kaj ne amas ĝin. Laŭ tio idiota "logiko", mi devas ami eĉ malliberejon, se mi sidi en prizonon. Ĉio dependas de tio, kian ideon konfesas landon!

          Sed tiam mi, kiel plimulto da miaj samklasanoj, fiere revenadis domon, penadis, por pioniran ruĝan kravaton kaj insignon estis videblaj por preterirantojn - rigardu, mi estas pioniro!

          Sed tio ne signifas, ke mi rilatis apologie kaj senkritike al tiam eventoj. Baldaŭ timinda superburokrateco de pionira vivo komencis iomete premis min. Mi estis ordinaran pioniron, sed ne ĉenerestron (ĉenero inkludis kvin pionirojn). Oftajn "paradajn liniilojn", probable, tre plaĉis al taĉmentestroj kaj instruistoj, sed al mi estis penige staradis senmove en vicon duonhore aŭ eĉ longatempe. Al mi tre ne plaĉis sistemon, difinita en nian lernejon, kiam oni malgloris duulojn kaj bubaĉoj kontraŭ vicon, kaj avanulojn oni laŭdis. Mi eĉ simpatiis al duuloj kaj ekmalestimis al avanuloj. Certe, mi ne ĝisiris al malsanktigo de pionira kravato, kiel iuj de mia samklasanoj, ke jam nomaĉis ĝin "ruĝan ĉifonon". Sed mi pensis proksimume tiamaniere: "Antauetempe, dum jaroj de la Revolucio, kiel oni skribis libre, en lernejojn ekzistis komitato da lernantoj. Tial instruistoj kaj taĉmentestroj konsideris al opinioj de lernantoj, kaj nun ili nur komandis. Al ni oni diris pri socialistan demokration, kaj mi ne havis ĝin. Ni ne povas malkaŝeme eldiras sian opinion, kaj ĝi neniu interesas. Ĉiuj lernantoj aspektis niveligite, senvizaĝe, kvazaŭe el inkubatoron. Kelkaj, por diferenciĝis de alian, eĉ kroĉis al sia uniformo koretoj, elfarigita de vinktoj, skribis sur siajn sportaŝuojn malkompreneblan vorton "Adidas" per globkrajonon, sur manikan emblemon pentris vizaĝetojn. Malbone esti egoiston, ke malutilis al ĉirkaŭaj homoj, sed tute alia afero - esti individuiston, ke progresigis siajn kapablojn, ne malhelpe al aliaj homoj. Kial tio estas malbone? Kial oni prohibas al mi esti sendependan individuon, liberan personon? Ĉu tiu kolektivo pli bone ol mi, ke trudis al mi kondutomanieron, trudis paradi, trudis senmove stari dum paradajn liniilojn?"

          Jen, tiaj pensoj vizitis mian kapon ofte kaj pli ofte. Al kelkaj da kamaradoj, ekzemple al Ruslano Akbaŝev, mi konversaciis pri tiujn temojn. Sed mi, certe, ankaŭ ne komprenis tiam, ke sovetia reĝimo en 1930 jarojn degeneriĝis, kaj ni ne havis la aŭtentikan socialismon.

          Estis penigita subordiĝi tiam, sed ideo estis almene logikan kaj sciencan. Sed centoble peze estas obeo por nunajn rusiajn lernantojn, al kiuj rabistoj kaj kanajloj altrudi absurdajn religiajn idiotaĵojn! Mi memorigas, ke fama socialisto Vladimir Burcev fariĝis revoluciulon, kiam en ortodoksan preĝejon oni montris al li najlon, per kiun, kvazaŭe, krucumis Kristo. Burcev ne kredis en tion mensogon, kaj tiale ŝiris ĉiujn rilatojn kun eklezion kaj ŝtaton, fariĝis revoluciulon. Mi esperis, ke nune en Rusion aperiĝis multkvanto da similaj homoj. Kiel prave verkis Trockij: "Estis tute facile rezigni de dio, pro kiun nomon oni turmentadis lernantojn." Tio estas tute vere.

          El la taglibron.

          23 majo. Matematiko: parkerigu reguloj. Laŭ legado - rakonto, temas pri "Kiel mi atendas feriojn".

          Informo pri notojn kaj konduton de la lernanto. Ĉiuj notoj - kvin, matematiko - kvin. Konduto estas modela. Preterlasita lecionojn pro malsanojn - 124.

          30 majo. "Estimataj Boriso Abramoviĉ kaj Lubov Zelikovna! Administrantaro kaj pedagogia kolektivo de lernejo N18 dankas al vi pro bonan edukon de via filo Konstantino. Direktoro de lernejo... Klasestrino . (signaturoj) ".

          "Kara Konsto! Ni gratulas vin laŭ sukcesa fino de lernojaro. Ni dezirias al vi firman sanon, bonan ripozon kaj gajan someron. Lernantoj de 4-JH klaso. Klasestrino . signaturoj..."

          Hura !!!! Ferioj!!!

          Ĉi tiuj ferioj mi pasigis ĉe avinon Anjon.

          La mia gepatroj ĉirkaŭvojaĝis landojn de Orienta Europo, socialistajn konsorcianojn - Rumanio kaj Bulgario. La panjo proponis ekveturi suden USSR, al maro, kaj preni min kune gepatrojn. Tamen la paĉo respondis: aŭ ni veturis eksterlande duope, aŭ ni entute nenie veturis. Tiel mi ne ekpovis veturi suden, kaj tiu estis tre domaĝe.

          Kiam la mia gepatroj revenis hejmen, ili havis amason de novaj impresoj pri la vojaĝon. Ili rakontis pri delfenejon de Varna, pri plaĝojn de Albena, pri kaktojn de Balĉek. Ili alveturigis al mi la flavan diafanan plastan pistoleton, ke pafis per strion de akvo. Ili alveturigis ankaŭ moneretojn - levoj, leoj, stotinkoj.

          Mi ĉiam pasigis somerferiojn ĉe avinon kaj avon. Mi ludis kune kun aliajn knabojn strate, en "militeton". Ni havis taĉmenton, ni marŝis (ĉi-foje propravole), kaj ni rigardis kiel komandanton la unu sane fortikan knabon, ke oni nomis Timuro. Inter arbustojn ni fariĝis stabetojn. Mi oficis dum ludo kiel subkomandanton, kaj elpensiis planojn, kiamaniere al ni bezone iris ĉirkaŭe, por surprizis "malamikojn". Tiuj "malamikojn" dum ludo estis knabinojn, ke ankaŭ havis sian taĉmenton. Super knabinojn estris la vigla Helena (rusa diminutive - Lenka). Ŝi mokis min dum ludo. Sed unufoje milicisto ekkaptis min en ŝtuparejon, prene mian orelon, kaj volis maljuste akuzi en frakasigon de skulptaĵoj de apuda infanĝardeno. Tiam Lenka plorĝeme alkuris al avino Anjo, kaj ekpetegis ŝin, por la avino savas min. La infanĝardeno frakasis tute ne ni, sed pliaĝaj huliganojn, ke sidadis sur la tegmenton de la magazena pordo, fumis tie, kartludis, drinkis bieron. Nia kompanio de plijunuloj timis tiuj huliganojn, kaj ne amikis al ili. Tamen huliganoj okazis honestajn homojn. Ili diris al milicisto, ke mi ne partoprenis en ilian petolon. Milicio liberigis min, des pli, ke venis la mia avino kaj ekindignis. Poste tre doloris mia orelo, ke tordis milicisto. Nia kompanio ĉie vagis, eĉ vizitis fervojan stacion "Parkovajo", malgraŭ de prohibo de l' avino. ankoraŭ mi memorfiksis knabon Aleksion (rusa diminutive - Aleŝka), kiu venis al mi, al avina loĝejo, pro ludon. Mi havis tiam multkvanon da malplenaj kartonaj vazoj de sub acidkremo. El gin ni konstruis palacoj. Tie vivis la ŝakludaj reĝoj, aliaj ŝakpecoj rolis giajn regatojn. La plastaj soldatetoj militis. Ĉi tio similis la komputilan ludon "Civilization", sed per plastajn kaj lignajn ludilojn. En tion ludon ekzistis eĉ "atombombo". Tio estis rompita kuireja pesilo. Sur gin mi antaŭetempe eksidis, kiam mi vizitas onklino Anjo de vilaĝo Iglino. Tiam mi ne pesiĝis, kiel mi esperis, sed simple rompis kuirejan unukilograman pesilon. Kaj jen pesilo iĝis "atombombon", kaj mi kune Aleŝka iufoje interbatiĝis pro posedorajton al ĝi.

          Se mi ne ludas kune kun Aleŝka kaj ne ĉirkaŭkuras strate kun Timuron, do mi sidas sur la tapiŝon en avinan vestiblon, kaj aŭskultas radiosendilon. Ĝi pendas super trumon, kaj babilas dum tuta tago. Jen oni rakontas pri reakciulojn de "kontrerevolucian koterio UNITA", kiuj malhelpis vivi al Angolo. Poste oni rakontas pri militon je Folklendajn - Malvinajn insulojn. Mi pensis: ĉu isulojn oni nomis el honoro de Malvino - knabino de fabelo de verkisto Alekseo Tolstoj "Ora ŝlosileto"? Tiu knabino havis helblua hararo, laŭ la fabelo.Ne! Tio estas koincido! Mi ne komprenis, kiu estas prava en tion militon - ĉu Anglio, ke amikas al Usono, aŭ Argentino, ke havis la militan diktaturon? Ambaŭ flankoj, ŝajne, estas malbonaj, kaj ambaŭ flankoj kontrestaras nin. Pli bone - pensis mi - kiam en la militon ekzistas balbona flanko kaj bona. Kiel, ekzemple, niajn "ŝuravi" en Afganio, kiuj luktis kontraŭ feŭdajn banditojn (kontraŭ "basmaĉoj"), kaj helpas al afganoj konstrui lernejojn kaj hospitalojn. Sed en Folklendan militon oni ne havas bonan flankon. Tio estas strange. Verŝajne, ke tiu milito estas maljusta, kiel en 1914 j. Bone - pensis mi - kiam ambaŭ flankojn velkis, ni en ĉion mondon establos la justa socialismo! Kaj radio rakontas plie. Krimoj da Israela fimilitistaro sur okcidentan bordon de rivero Iordano kaj Holanaj altaĵojn. (Ĉu Holando lokiĝis tie? - pensis mi.) .Separata ken-d-devida (ĉu mi vere ekaŭdis?) pakto. Agreso de Usono kontraŭ malgrandan insulon Grenada. Usona ambasadoro demarŝis kun "kalumniajn elpensaĵojn" - tiel oni diris pri iun kritikon, kaj mi, certe, kredis tiam. En FRG pacbataloj manifestas kontraŭ dislokiĝon de usonaj alohavitaj raketoj "Em-Eks" kaj " Perŝing-Du".

          Apud la trumo lokiĝas najlitan bronzfaritan pendigilon. Mi prenas de ĝia breteto la antikvan nigran ĉapeton, tipe bireton. Ĝi kovrita iujn grizharajn fajreretojn, kaj spektas enigme. Mi provas la ĉapeton. Ni havas ankaŭ ĉapelojn kaj kukoĉapo, sed giaj ne estas tiom interesaj. Mi misformas sia vizaĝo kontraŭ spegulon. Ekspediĝis dormoĉambron. Sur la avan liton, inter la kusenon kaj kirasan reton, elŝovita gazeto "La Vero" (ruse - "Pravda", eldono de KPSU). Tie oni pentris la grandegan malplaĉan oktopodon, ke havas usonan flageton. Sur palpilojn de oktopodo oni pentris subskribojn: "Senlaboreco", "Mizero", "Milito", "Krimeco", kaj ankoraŭ nekompreneblaj timindaj vortoj: "Koruptado", "Inflacio". Tiel aspektas la kapitalismo. Sur alian paĝo estas onklo Sam, survestita cilindron, li havas kapran barbeton, kaj li tenas mane saketon, ke havas signon de dolaro, kaj antaŭedorse li havas raketojn kun surskribon "MX". Raketojn disfarbis en ŝakludajn ĉeletojn. Sur lastan pagon lokiĝas malgranda mapo de USSR, kie nia lando similis kurĉevalon. Tio estas prognozo de vetero.

          Mi alkurias en grandaĉambron. Ŝaltas kolora televidilo "Rubeno". En Usono estos la nova prezidento - Ronaldo Rejgan. ankoraŭ oni diris pri respublikon Ĉadon kaj strikon de ministojn en Anglion. Prezidanto de Ce-ka-port (ĉu mi vere ekaŭdis?) Vojcek Jaruzelskij - ĉefo de amika Pollando. Li ĉiam iradas en belan militan uniformon...

          .Kaj nun mi spektos "Kvietan nokton, etuloj!", inkluzive animacian filmon. Kaj en animacian filmon oni kantis: ".Nur ĉevalinoj povas tiom mirakle flugi, por ĉevalinon sen ĉielon malfacile...", kaj poste: "Hundino okazis mordema nur pro ĝian vivon hundeman". Au ekzemple, oni aperigas animafilmon "La plasta korniko". Mirakle!

          1985

          En tion jaron mortis Konstantino Ĉernenko, kaj iĝis gensekon Mikaelo Gorbaĉev, komence nenia elstaris laŭ sia politiko. Liaj sloganoj: plirapidigo de scienca kaj teknika progreso, ŝtata varokontrolo, "perestrojka" (rekonstruo, reformo) de administra sistemo. Ĉu tio koncernis min? Ŝaine, tute ne.

          23 junie 1985 j. mi promenadis kun onklinon Milaon, ankaŭ kun almeturitaj de Bresto (Belorusio) onklo Gregorion kaj sian kuzino Sofion, en parkon de arbarkulturistoj de Baŝkirio. Mi restis tre malkontenta poste ĝian promenadon. Ĉar mi antaŭenelonge malsanis, kaj oni regalis al mi glaciaĵon, proponis trinki malvarman krudan akvon, ekveturigis por promenadon el Ĉernikovkon al Beloreĉenskij distrikto, spite al mia volo. Mi notis pri tion en sian kajereton.

          En tion somerferiojn la avo kaj la avino prenis min en tri vojaĝojn - kiel okazos, lastajn en ilian vivon.

          La avo aperigis al mi stacidomon "Ufao". Ni veturis tien per elektrotrajnon. En multahomajn stacidomon mi okaziĝis unue en vivon - ĝis mi veni al elektrotrajnoj de malgrandajn staciojn, tamen neniam veturis per interurban trajnon. Stacidome ĉio afekciis al mi - metala voĉo de anoncistino trae amplifilon, bunta publiko, svarmo, multo da fervoja platformoj, subteraj transirejoj, kie situis deponejoj, aŭtomatoj, kie estis trajnohoraro...

          La avino komence veturigis min en parkon "Jakutovo". (Ivano Jakutovo - laboristo de Ufa fervoja produktejo, heroo de Revolucio 1905 j., prezidanto de unua Ufa Respublika. Caraj ĝendarmoj pendumis lin en 1906 j.) Mi kaj avino Anjo venis parkon "Jakutovo", por ĉirkaŭveturadis je "infanan fervojan".

          Tajnanaro de nia trajno estas pioniroj, lia aĝo preskau 14 jaroj, tiuj estas membroj de rondeto "La juna fervojisto". Maŝinistoj, kondukistoj kaj mekanikistoj vestita en bluajn uniformojn, kaj aspektis tre solide, malgraŭ junan aĝon. Sur muron de bluaj vagonoj tiam oni bildis la pioniran emblemon (anticipe diras, ke nun tie pitoreskas reklamo de koka-kolo). Rondis surtrajne, ni poste eliris je stacidimo, kaj eniĝis parkon piede, promenadis laŭ bordojn de Soldata lago, venis al eterno fajro. Mi memoras ŝatata odoro de gudro, flaveta polvo sur la vojetojn, radioj de suno, filtriĝita tra foliaron, boatoj kaj katamaranoj sur la lagon.

          Tiu ekspedicio estis tre interesan, sed sekvonta okazis pli interese - mi unufoje en vivon ekveturis en alian urbon, eĉ ekster limoj de Baŝkirio - en malgrandan urbon Aŝa, de Ĉelabinska regiono. Urbeto Aŝa situis inter montojn, tie estas metalurgia uzino kaj ŝtata arbobieno. Nevo de mia avino Anjo tiam estis direktoron de tiu arbobieno. Lia gepatroj - la fratino de la mia avino Anjo, "onklino Ŝura" (Aleksandra), kaj ŝia edzo - "la Maksimiliano aveto - la blanka barbeto", kiel mi nomis lin, ankaŭ loĝis en Aŝa. Jen, mi kaj avino Anjo veturis gasti al onklino Ŝura.

          Ni veturadis laŭ saman fervojon, ke ordinare ni veturis en "Verdan dometon", en nia malnovan ĝardenon. Sed ĉi-foje mi veturadis pli longatempe. Poste de mencia stacio Urmano mi tiam ankoraŭ ne veturis, kaj subkonscie perceptis la bluaj montaj, vidiĝita de tien apud la horizonton, kiel rando de konatita al mi loĝatan Tero. Sed jen, mi veturis jam ĉe bazo de tiuj montoj. En vagonon tiam sidis grupaĉo de iuj suspektindaj personoj. Ĉe limon inter la Baŝkirion kaj Ĉelabinska regiono tra vagonaro pasis la milica patrolo.Fine, ni trovi nin sur Aŝa stacidomon, ke estis elfari de ruĝaj brikoj. Kontre de stacidomo, aliaflanke de fervojo, fumis per tubojn la metalurgia uzino. Sed malproksime de uzino la aero estis pli pura. En urbeto loĝis plie 30 miloj da loĝantoj, al mi Aŝa aspektis kiel tre malgrandan, kvietan kaj komfortan. La Uralaj montoj aspektis kiel grandegaj, ĝi konsternis mian imagon. Onklino Ŝura kaj avo Maksimiliano loĝis en unuĉambran logejon, en "hruŝovko". "Hruŝovko" estas simpla kvinetaĝo domo kun maldikan interajn murojn, ke oni konstruis dum regado de Nikita Hruŝov, en 1960-j jaroj. Tiu domo staris borde de blueta-verda malvasta rivero Sim. En domon de onklino Ŝura min surprizis la du aĵoj: la malsereniĝita antikva ikono je lignan kadron, ke pendis en kuirejon, kaj la gipsa muldaĵo, kie figuris Lenino, kaj kontraŭ - profilo de ankoraŭ unu homo, vestita uniformon, kaj havita la pufaj lipharoj. Mi ekkomprenis, ke tio estas generalisimo Stalino, ke dum milito 1941-45 j. estis gvidanton de nia lando. Oni aperigis lin en kinofilmon pri II mondmiliton "La liberiĝo". Sed en nia lernejo pri lin oni rakontis iale tre malmulte kaj flue. Antaujare, unu suna matene, mi demandis al mia avo: "Kio estas Stalino?". Li respondis, iale flustre: "Tio estas la homo, ke aferaĉis tiel, ke kontraŭ nian landon atakis faŝistoj". Li respondis al mi tiel, kaŭze de dum 1930-an jarojn en Minskon, en Belorusion, mia avo konstruis la defendlinion. Post ratife de Molotov-pakto, oni malkonstruis tiun defendlinion, sed oni malfruiĝis plenkonstrui la nova defendlinion, okcidente. Jen, kiam faŝistoj atakis Sovietlandon en 1941 j., ili preskau senobstakle eliĝis Belorusion, kaj mortigis ĉiun familion de mia avo, ke li havis en Belorusion. Poste mia avo evakuis en Ufao, kaj denove edziĝis kun mia avino Anjo - tio estis duan lian edzecon. Tiale mia avo tiel respondis al mi pri Stalinon. Mi memorfiksis tiu respondo je tutan vivon, des pli, ke en lernejon al ni oni parolis alie. Kaj laŭ tiu gipsa muldaĵo Stalino figuris apude mem grandan Leninon! Tio estas la stranga reliefo.

          Nur maje 1985 jaro klerigos, ke unua edzino de mia avo danke al feliĉa hazardo restis viva. Li pensis tiam, ke mia avo pereis, kaj poste ankaŭ edziniĝis kun alian homon. En 1985 j. ilia familio sendis al mia avo la letero, kie gratulis lin kun Venkofesto 9 majo. Ili informis avon, ke ili loĝas en Minskon, havas infanojn kaj nepoj. Roza, unua edzino de mia avo, havis multaj da vundoj kaj du neeltireblaj fragmentoj de grenado interne sian korpon, kial ŝi estas invalido de dua malsaneca grupo. Ŝi ofte memoradis pri mian avon, precipe veturade preter la Operan teatron, en konstruadon de kiu mia avo partoprenis en 1930e jaroj. Sed Roza longatempe ne povas plentrovi adreson de mia avo.

          Tragike, ke nazioj mortigis en sufokigan aŭton ĉiujn ceterajn parencojn de mia avo, inklude lian panjon. Tio estas konsterne, ke en unu popularan rusian enciklopedion, eldonita en 2006 j., publicis fiartikolo de kvazaŭehistoriisto-"reviziisto" Jurgeno Grafo. Li malkonfirmis, ke nazioj uzis sufokigajn aŭtomaŝinojn kaj gaskamerojn por masakron da homoj. Li asertis, kvazaŭe "version pri masakron apogis iaj influaj okcidentaj fortoj". Estas tre paradokse - en nian landon, ke havis pli multe damaĝo dum milito, publicis artikolo de okcidentulo, ke akuzis Okcidenton en trograndigon nombron de naziaj viktimoj! Mi tuj kunligas fakto de tio skandala publicaĵo kun "nova rusia nacia ideologio", ke kopias obskuraj deliraĵoj de Pobedonoscev kaj alian dekstrajn reakciulojn. Unu tiris sekvonte alian. Alpreno de superkonservativa ŝovinista ideologio kiel "nacian ideon" fatale kondukis tiujn fiulojn al historiafalsadoj por "repravigon" aŭ "pardonadon" de naziismo - kaj mi vidas nun ekzemplo de tio. Mi respondas al tio per vortojn de sovetia verkisto Ilia Erenburgo: "Kio signifas - pardoni? Tio signifas - prepari novajn idojn por novajn fornojn!" Tiu vortoj ankaŭ rilatas al pogroma murdintestro Nikolao II Sango, kiu la ortodoksa eklezio nun deklaris "sankta". Ĉio tio estas fenomenoj de egala ordo - kaj tio estas tre minaca por futura paco kaj homaro.

          Tamen, mi malproksime deflankiĝis de temo. Returnis al Aŝa. Onklino Ŝura kaj avo Maksimiliano akceptis nin tre bonkore, ni vizitis en subterejo, por elprenis terpomoj. Mi vidis gekatojn, kaj mi ne scias, kiu el ilin estas virkato, kaj kiu estas katino. Mi pensis tiam, ke virkato estas animalo, kiu pli amplekse.

          Ni promenadis ĉirkaŭstrate, vizitis indiĝenaj magazenoj. En nian landon ni havis tiam (1985 j.) deficiton, mankon da varoj, mankon da viandaj nutraĵoj. Pro objektivecon mi devas konfesi: nun, en 2006 j., mi havas en magazinojn milobla plia nomaro da varoj, nutraĵoj, vestaĵoj, ol tiam. Jes, en ĉiu korto (!) de Rusio apud la rubejo amasiĝis 5-6 senhejmulojn kaj senhavulojn - ĉu mi povas esti feliĉan, se ili suferis, se ne renversita ordo, ke generis tiu mizero?. Jes, en lando plie 4 mln. de senzorgemaj infanoj. Jes, estas detruita sistemo de klerigo, senpaga sanosistemo, ripozsistemo, pensiosistema. Jes, en kulturon kaj ŝtatan ideologion nun regas duonklerikala - duonbruna idioteco. TAMEN: varoj en magazenojn ni havas nun - se ni estas pagokapablajn. Tio estas fakto. En malgrandajn urbetojn, simile Aŝa, en 1985 j. oni povis trovi deficitaĵoj, ke oni ne havis en grandajn urbojn.

          Postpromenade mi dum unu horo admirite spektis riveron Sim kaj bluaverdaj montojn malproksime, revite iam future vizitis montojn. Sed tion revon mi realigis nur poste 21 jaroj, en 2006 j. Kompense, en 2006 mi vizitas ne apud-Aŝa montojn nur. ankaŭ mi vizitis kavernon "Aŝinskaja", sur fundon de kiu kuŝis akraj ŝtonoj. Kaj poste, avguste 2006 jaro, mi eĉ suprengrimpis, kune kun kamaradojn, sur kvaran laŭ alteco monton de Suda Uralo, "Bolŝoj Ŝelom" (Granda helmo) - ĝia alteco pli 1400 m. Jen estis la bona trejnado. Tio monto estas parto de montoeĝo Zigalga. Sed tiam, en 1985 j., mi nur revis pri montojn.

          Fine, venis la tempo por nian deveturon. Domgemastroj konduki nin al stacidomo, kaj avo Maksimiliano donacis al mi, adiaŭe, malgrandan libreton - rakontoj de Mikaelo Ŝolohov. Mi kaj mia avino ekforveturis reen al Ufao. Tio estis plej feliĉaj, sennubaj tagoj de mia vivo.

          Poste disvolvis la tragedio.

          14 novembre avino Anjo lokiĝis kun min en distrikton Beloreĉenskij, ĉar mia panjo forveturis en afervojaĝon, en urbo Riga. Vespere mia avino revenis Ĉernikovkon.

          Sekvatage, 15 novembre 1985 j., la avino Anjo piede ekiris al polikliniko N13, por mezuron de arteria tensio, glitfalis kaj rompis la femuron. Finfine, konsekvence, tiu traŭmo iĝos kaŭzon de ŝia morto. Oni deportis la avinon per ambulancon al hospitalo N13.

          Nia familio okazis devigita urĝe transveturadis el distrikton Beloreĉenskij en Ĉernikovkon, por prizorgis avinon Anjon.

          16 novembre ni alveturis en avinan apartamenton, laŭ adreso Majfesto strato, domo 30, loĝejo 65. Plie ni neniam revenis distrikton Beloreĉenskij. La gepatroj anoncis tra gazeton pri unuiĝon de avina kaj gepatra apartamintoj. Oni denove transigis min en lernjon N62, ĉe tion en antaŭan klason "V", kie mi lernis en unuan kaj duan klasojn. Tamen klasanaro konsiderinde ŝanĝiĝis dum estinta tempo, kaj oni perceptis min kiel "novulo", kun ĉiuj respektivaj sekvoj. Tio estas, ke oni mokis min, kaj iutempe oni eĉ povis ekbati min. Sed kompare kun severan disciplinon de lernejo N18, en lernejo N62 oni havis pli liberon por lernantojn. Samklasanoj miris pri tion, ke mi timis dum lecionoj interflustris kun lernotablan najbaron... Nian klasestrinon komence estis Tatjana Grigorĉuk, instruistino de matematiko. Sed al mi pli grande plaĉis lecionoj de literaturo, kiun kondukis Lidia Ivanovna Baŝinkaja. Ŝi estis tre spertan instruistinon, kaj fiksaŭskultis, konsideris opiniojn de lernantoj. Ŝi permesis al ni havi kaj eldiri nian vidpunktojn, eĉ se tiun diferencis de oficialan aŭ de vulgaran vidpunkton...

          Kiel ajn, el lernejon mi devis esti revenis hejmen. Sed nia hejma atmosfero estis tiam plej pezan, pro malsanon de avino.

          Mia panjo regule, sisteme, duope aŭ triope dum tago, venadis en malsanulejo N13, prizorgis la avinon. Panjo ŝvabris plankon en hospitalan ĉambron, diskombis hararo de l' avino, alportis mangeĵon al ŝi, per hipofean oleon pomadis kuŝvundojn, ke aperiĝis ĉe l' avinon...

          Decembre ĉe mian avon, kaŭze de streso, rapide ekdisvolviĝis la kanceran tumoron - la kancero de stomako. La avo trovi sin en onkologian malsanulejon, malproksime de nia domo.

Ĉapitro 4

La gusto de funebraj fruktoj

1986

          Novjare oni ellasis la avinon el malsanulejon, al domo de Majfesta strato - 30. Februare 1986 jaron ni denove unuigis nian apartamentojn, kaj transloĝis en Ĉernikovkon, al Strato de Paco, en kvarĉambran loĝejon, apud la kulturpalacon Orĝonikidze. Ĝis tie vivis administrantino de nia lernejo N62, Anna Tulinceva. En tiun apartamenton mi miris pri movkapablan pordon de unua ĉambro, ankaŭ antikvan lampon, elfarita de malhela ligno, ke pendis en ĉambregon.

          Marte klarigas, ke mia avino ekhavis hepatito B. En malsanulejon N13 al ŝi oni faris operacion. Oni enmetis la metalan stangeton en ŝian gambon, sed dum tio oni enverŝis al ŝi donorsango, ke estis infektita je hepatito.

          En kontraŭinfektan malsanulejon la avino kuŝis de aprilo ĝis junio. Aprile 1986 j. en USSR okazis Ĉernobilan nuklearakcidenton, sed ni tre absorbiĝis de niaj plagoj, tial tiun tragedion, ke havis tutsovetian valoron, pretepasis nia menso.

          3 majo - kaŭze de la kancero de stomako mortis mia ŝatata avo Abramo. Jaroj de lia vivo: 20 aŭguste 1907 j. - 3 maje 1986 j. Li travivis dum 79 jarojn. La malsano mortadigis lin kontraŭ la miajn okulojn...

          3 majo, poste la majfeston, mi venis de lernejo, kaj havis ĝojan primaveran humoron - kaj subite ekvidis, ke la spegulo en nian vestiblon kurtenita per blankan littukon. Mi mire demandis, pro kio oni faris tion. Mi patro respondis min: "Ĉio finis. La avo mortis." La spegulo kurtenis iuj kunvenitaj maljunulinoj, ke plenumis iun nekompreneblan enterigan riton. Mi sentis, mi spertis nemezureblan malfeliĉon.

          Mia avo estintece estis direktoron de ferbetona uzino, sed tiam li jam estis emeritan pensiulon. La panjo vizitis al uzino, mendis la monumenton kaj la funebran aŭton. La laboristoj de uzino, ke memorfiksis la avon, taksi lin tre bone. Laŭ iliaj vortoj, mia avo estis lastan honestan administranton de uzino, kaj sekvuloj, malsevere parole, ne distingiĝis per tiun neprofitemon kaj malŝtelecon.

          Junie la gepatroj ekspedis min en urbeton Iglino, tial ŝanĝi la preman medion. En Iglinon loĝis mia onklino Anjo - la fratino de mia panjo. Ŝi laboris en distriktan plenumkomitaton, kiel estro de kulturan departamenton de Iglina distrikto. Tiam la administracio de Iglino ankoraŭ ne faris tiajn abomenaĵojn kaj aĉaĵojn, kiel nun (en 2006 j.) - ne elpendis ofendajn klerikalajn plakatojn apud la administrejon, spite la konstitucion. Feliĝe, onklino Anjo kaj ŝia filo nun ne vidas tiun hororon, ĉar elmigris kaj nun loĝis eksterlande. Jes, bezone aŭ elmigri en mezepokan landon, aŭ lukti kontraŭe tiun socialan malbonon. Dua estas prefere. Sed pri tion poste. Tiam, en 1986 j., onklino Anjo loĝis en duĉambran logejon, en hruŝovkon, kie oni ne havis eĉ klozeton. Samloke loĝis ŝia filo Hermano. En apartamenton de onklino Anjo mi legis interesajn libretojn, inkluzive "Don Kihoto" de Mikaelo Servanteso, kaj "La arkana insulo" de Julio Verno. Dum legado de lasta libro mi pasiiĝis tiom, ke eĉ ne donis atenton al finbolita akvokruĉo, ke staris sur la ŝaltitan kuirplaton. Rezulte, la plasta anso de akvokruĉo plendisfandis, kaj defluis sur la forneton.

          Ripoztage mi kun onklinon Anjon venadis al loĝejo Baltiko. Tie mi ĉirkaŭkuris kune kun knabojn tra arbaron, mi plukis branĉetaĵon, baniĝis en lignan banejon. En iglinajn kortojn mi ankaŭ ludis kune kun indiĝenajn knabojn kaj knabinojn...

          Fine de junio, oni ellasis mian avinon de kontreinfekta malsanulejo. Pro multkvantajn injektojn tie la mia avino ekhavis absceson. Venita kirurgo distranĉis ĝin, pansis avinon. Antaue de ellaso el malsanulejon, la miaj gepatroj estis devigitaj informis la avinon pri morton de l' avo.

          Auguste la panjo preni administraj ferioj kaj sidadis apud la malsanan avinon dum ĉiuj tagoj. Sed avino fartis pli malbone, malbone...

          8 septembre - mortis la avino Anjo, Anna Teodorovna Ŝliderman (ŝia patro estis germano, kaj ŝia panjo estis ruso). La avino naskiĝis 31 decembre 1909 j., kaj travivis 77 jarojn.

          Mi tiam jam venis de somerferioj en lernejon, kaj kiam kontraŭ miaj okuloj okazis duan morton, oni tuj ekspedis min nokti al loĝejo de mia samklasano Denizo Ĉavdarovo, anticipe interkonsentis kun lian panjon. Mi kaj Denizo tiam amikis. Li loĝis en ĉambro de "komunalkon", en grandan domon - Oketaĝaĵo (ruse - Vosmietaĵka). Li havis hundeto Nigraĵon (ruse - Ĉerniŝ), kaj amuzan bagatelaĵon - diverskolorajn metalajn globetojn sur la flekseblajn dratetojn. Sem mi tiam perfekte ne pensis pri globetojn. Mi pensis nur pri morton de la avino.

          En saman damnitan 1986 jaron mortis, unu post la alia, ĉiuj fratinoj de avino - onklino Marusja kaj onklino Ŝura, kaj ankaŭ la edzo de onklino Ŝura, "la Maksimiliano aveto - la blanka barbeto".

          Tiu mortporta jaro, ankaŭ mia malforta sano, ankaŭ konstantan familiajn skandaloj, ke okazigis de mia patro - rezultigis al pesimisma, tragedia mondpercepto. Ĝis nun tiu estas esencan trajton de mia personeco.

          Tie grave ankaŭ sekva cirkonstanco. Ĝuste en tion jaron mi ofte promenadis strate kune kun mian kompanon Denizon Ĉavdarovon, ĉar mia nervaro apene eltenis, ke en mia loĝejon mortadis la avo kaj avino. Jen, unufoje, mi staris vintre en malvarman ŝtuparejon, kaj Denizo komencis, inter alie, parolis pri rilatoj inter virojn kaj virinojn, pri edzineco, k.t.p. Dum tio konversacio Denizo mire konvinkiĝis, ke mi ne povas diferencigi virkato de katino, nenio scias pri bazan anatomian distingon viro de virino, ne imagis pri koncipon de ido, kaj eĉ ne suspektis pri rolon de patro dum tion procezon. Kun grandegan penon, kontinue trafis al mia malkompreno kaj plej absurdaj stereotipoj, li unufoje rakontis al mi pri ĉion tion.

          En USSR ni ne havis iun seksan edukon. Sekve, homo ekkonis pri tion de hazarda homoj, en hazardan momenton. Tial imformo, ke Denizo elŝutis al mia kapo dum tragika tempo de morto de mia geavoj, faris plej ŝokan kaj traŭmigan impreson al mi. Ĝis mi pensis, ke kvankam nia vivo estis netolerebla sufero, sed neniu povas evitias, aŭ kontre, elvokas ĝin - jen infano plenkreskis en patrinan ventron aŭtomate, kiel pizo en pizujo. Kaj jen, mi ekscias, ke tiu torturo, tiu doloro, ke daŭris dum multaj jaroj, fiintence kaj konscie trudis al min. Kvankam, dum respektivan volostreĉon de gepatrojn, mi povis eviti ĝin. Se antaŭtempe mi havis timon kaj proteston kontraŭ patroj, sed nun mi ekmalamis entute ĉiujn gepatrojn en mondon, ke trudis tiu hororo al infanoj. Poste mi ekpensis, ke justa ŝtato povus prohibi naski por gepatrojn, ke pro psikologiajn, genetikajn aŭ materiajn kaŭzojn ne povas finkreskigi sanan, feliĉan kaj riĉan infanon. Justa ŝtato devas puni malindajn gepatrojn - kaj mi en USSR volis konstrui justa socio...

          Sed mi ĝis ne povas komandi en ŝtato. Domaĝe. Sed mi povas komenci de mi mem. Tio estas - sekvi laŭ voto de ĉasteco kaj celibato, kiel faris monahoj. Ekzemple, se preter min iris fraŭlino, mi devas klini okulojn suben aŭ falnken... Plie, mi devas propagandi tiu vivmaniero al aliaj homoj. Por mi estis grava entute ne asketismon mem, ne rifuzon de plezuro, sed nur rezulto - ne naski infanojn por turmentojn kaj suferojn.

          Pasis jam 20 jaroj, sed mi ne rompis tian infanan voton - kaj ne bedaŭhras... Dum tio tempo en nian landon fariĝis tiaj hororaj eventoj, ke estus moralan krimon naski infano por mizeron, militojn kaj senrajtecon, ke tiuj kanajloj instalis en nian landon. Nun ili volas ricevi "kanonaj viandoj" por ilian militajn aventuraĉojn. Ricevi objektojn por senindulgan rabadon. Ricevi malinteligentajn sklavojn por laboron pro kapitalistojn. Sed ni ne volas vendi sangon de niaj idoj por tiujn porkojn, ke estri la ĉefan porkon! Sed tiam mi nur intuicie decidis, ke naskigo estas morala krimo, malbone, ol mortigo...

          Naturale, mi ne diris al gepatrojn eĉ unu vorton pri konversacion kun Ĉavdarov. Simple komencis alie rigardi al ili, presipe al patro. Kiale panjo, samkiel mi, estas premato homo...